Θέατρο

ΓΕΝΝΗΣΗ ΣΥΛΛΗΨΗ ΘΑΝΑΤΟΣ

20 Ιουνίου, 2026 4 Λεπτά ανάγνωσης

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΘΕΑΤΡΟΥ

Η ΠΡΟΕΚΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ

Γέννηση σύλληψη θάνατος: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης

Table Of Content

Η ΠΡΟΕΚΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ
Γέννηση σύλληψη θάνατος: Η αφήγηση
Γέννηση σύλληψη θάνατος: Τα αρχέτυπα
Γέννηση σύλληψη θάνατος: Η εξέλιξη
ΓΕΝΝΗΣΗ ΣΥΛΛΗΨΗ ΘΑΝΑΤΟΣ

Παρακολουθήσαμε την παράσταση «Γέννηση σύλληψη θάνατος», σε σκηνοθεσία Ανδρέα Μέλλη, στο θέατρο Επί Κολωνώ, στην Αθήνα. Μια παράσταση physical theater που βουτά στον χώρο των αρχετύπων και επιχειρεί να προτείνει μια άλλη ερμηνεία των μύθων, με απόλυτη επιτυχία, η οποία παρουσιάστηκε στο 16ο Off-Off Athens Theatre Festival.

Γέννηση σύλληψη θάνατος: Η αφήγηση

Μία γυναίκα κάθεται ακίνητη, φορά ένα μακρύ, άσπρο πέπλο. Λίγο πιο πέρα ένας άντρας είναι σε εμβρυακή θέση, κινείται ελάχιστα, στην αρχή, πιο ρυθμικά, στη συνέχεια, για να φτάσει, έρποντας, σε αυτή τη γυναίκα. Πιο πέρα τρία άτομα στέκονται ακίνητα, ο ένας από αυτούς έχει έναν κουβά με νερό. Το φέρνει στη γυναίκα, η οποία νίβει το πρόσωπό του με νερό, στην ουσία τον βαπτίζει, αναγεννώντας τον. Από την αρχή της παράστασης έχουμε κάποιες μυθικές παραστάσεις. Ξέρουμε ότι θα δούμε κάτι σχετικό με τη γέννηση, τη σύλληψη και τον θάνατο. Τα μυθικά στοιχεία είναι κάπως μπερδεμένα, πολύ γρήγορα η επαφή με άλλα μας δίνει το πρώτο προσδιορισμένο νόημα.

Ο θεατής παρακολουθεί μια παράσταση όπου το σώμα αφηγείται. Δεν υπάρχουν λόγια, άρα ό,τι γίνεται εγγράφεται στο σώμα και αυτό είναι που συμπαρασύρει την εξέλιξη της αφήγησης. Το έμβρυο, στην αρχή, είναι εκτός της μήτρας, έτσι το βλέπουμε εμείς, με άλλα λόγια η μήτρα είναι αόρατη για εμάς. Έρποντας φτάνει στη Μητέρα. Αυτή παίρνει λίγο νερό και τον νίβει. Ουσιαστικά τον αγιάζει, όπως τα στρατεύματα των Ελλήνων πριν να ξεκινήσουν για την Τροία, του Μεγάλου Αλεξάνδρου πριν να αρχίσουν την επιδρομή τους στην Ασία, ο αγ. Ιωάννης ο Πρόδρομος τον Χριστό… Γίνεται Άντρας και βρίσκει τη Γυναίκα.

Γέννηση σύλληψη θάνατος: Τα αρχέτυπα

Αυτός και αυτή κάνουν τρεις γύρους, όπως είχε κάνει η Μητέρα κουβαλώντας τον, το ιερό νούμερο 3 είναι πανταχού παρών. Με αυτή την έννοια το βάπτισμα και ο γάμος έχουν την ίδια ιερότητα και ολοκληρώνονται με τρόπο ιερό, έτσι όπως τον γνωρίζουμε στην αρχαία Ελλάδα και στα χριστιανικά χρόνια. Τα αρχέτυπα πανταχού παρόντα -αυτός είναι ο λόγος που τα γράφουμε με κεφαλαίο γράμμα, για να το τονίσουμε-. Φτάνουμε, με αυτόν τον τρόπο σε ένα άλλο αρχαίο μύθο που θα παρακολουθήσουμε πως εξελίσσεται με τρόπο που δεν έχουμε ξαναδεί.

Μιλάμε για τον μύθο της Ευρυδίκης και του Ορφέα. Η γυναίκα πεθαίνει. Είναι αυτή που ήταν Μητέρα και μετουσιώθηκε σε Γυναίκα-ερωμένη. Ο Άντρας είναι ο Ορφέας που ψάχνει να τη βρει στον Άδη. Εκεί έχουμε μια πάλη, στοιχεία από τον μύθο του Πλούτωνα και των φυλάκων του Κάτω Κόσμου. Τώρα είναι αυτός που παίρνει και σέρνει τη γυναίκα προς τον Πάνω Κόσμο. Ο Ζαν Κοκτώ είχε αναφερθεί σε αυτόν τον μύθο στην ταινία «Ορφέας και Ευρυδίκη». Σε αυτή την παράσταση έχουμε την προέκταση του μύθου: Το ζευγάρι καταφέρνει να φτάσει στον Πάνω Κόσμο, όμως εκεί η Γυναίκα μετουσιώνεται και αποκτά θεϊκές ιδιότητες, αφού έχει κυριαρχήσει στη ζωή, αναφορά στους μύθους των θεών που αναγνωρίζονται ως τέτοιοι αφού έχουν νικήσει τον θάνατο.

Γέννηση σύλληψη θάνατος: Η εξέλιξη

Πλέον ο Άντρας δεν μπορεί να προσεγγίσει τη Γυναικά που έχει γίνει θεά. Απομακρύνεται από αυτή και εγκλωβίζεται σε ένα πέπλο μαζί με άλλα τρία άτομα, βλέπουμε μια ιδιότυπη μήτρα που η Γυναίκα, αποκτώντας ίσως τις ανθρώπινές της ιδιότητες ξανά, προσεγγίζει και φτάνει, σε στάση λεχώνας, ανοίγεται μια τρύπα σε αυτή τη μήτρα απ’όπου βγαίνει ένα άλλο γεννητούρι, μια γυναίκα. Μια ακόμη μυθική διάσταση που μας εκπλήσσει: το νέο έμβρυο είναι θηλυκό, ίσως ένας θηλυκός Χριστός, ένα ακόμα άτομο που έχει το χρίσμα και μπορεί να είναι Χριστός; Μια διαφορετική εξέλιξη που μας δείχνει το δρόμο για το σημείο συνάντησης της πατριαρχίας με τη μητριαρχία, σε μια ειρηνική συμβίωσή τους; Μια διαφορετική και σύγχρονη πρόταση του μυθικού.

Η αφήγηση είναι opera aperta, έργο σε ανοιχτή ανάγνωση από το κοινό. Σε αυτό το σημείο η ταύτιση του θεατή, που έχει ξεκινήσει πολύ πριν στον αφηγηματικό χρόνο, κορυφώνεται. Το έργο τελειώνει. Η συγκίνηση είναι πηγαία, τα μυθικά-αφηγηματικά στοιχεία είναι εκεί για να αγγίξουν τον ψυχικό μας κόσμο. Τα δρώντα πρόσωπα -δεν μπορούμε να μιλάμε για ηθοποιούς αλλά για δρώντα πρόσωπα- εκτελούν τις αφηγηματικές τους κινήσεις τόσο όσο πρέπει. Το μήκος του μύθου είναι τέτοιο που δημιουργεί αυτό τον ρυθμό που κάνει την ανάγνωση πιο εύκολη για τον θεατή, αφού δεν υπάρχει τίποτε το περιττό. Ο σκηνοθέτης τα έχει προβλέψει όλα και τα έχει υπολογίσει με ακρίβεια. Η ομάδα λειτούργησε ως ένα δεμένο σύνολο. Η μουσική τόνιζε τον λόγο των σωμάτων και αφηγούταν τις καταστάσεις που υπήρχαν στην εξέλιξη της αφήγησης, με τον πιο όμορφο τρόπο. Τα κοστούμια εντάσσονται στην αφήγηση βοηθώντας στην μετουσίωση των χαρακτήρων-αρχετύπων.