Θέατρο

ΓΗ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΙΑΣ

6 Σεπτεμβρίου, 2026 3 Λεπτά ανάγνωσης

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΘΕΑΤΡΟΥ

Η ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΟΝ ΛΙΓΝΙΤΗ

Γη της επαγγελίας: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης

Table Of Content

Η ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΟΝ ΛΙΓΝΙΤΗ
Γη της επαγγελίας: Τα είδη
Γη της επαγγελίας: Η δράση και η αντίδραση
Γη της επαγγελίας: Η ταύτιση
ΓΗ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΙΑΣ

Το 2026 αποτελεί έτος ορόσημο καθώς σηματοδοτεί το τέλος της λιγνιτικής εποχής, με το οριστικό κλείσιμο των μονάδων παραγωγής, σύμφωνα με όσα έχουν ανακοινωθεί από κυβερνητικές πηγές, ήδη από το 2019. Σε αυτή τη μεταβατική στιγμή επιλέγουμε να επιστρέψουμε στις ρίζες: να ερευνήσουμε όσα έχουν καθορίσει την καρδιά της ηλεκτρικής ενέργειας της Ελλάδας, να αφηγηθούμε την ιστορία των ανθρώπων που δούλεψαν, αγωνίστηκαν και έζησαν κάτω από τον καπνό της ανάπτυξης, σε μια γη που κάποτε φαινόταν ως «γη της επαγγελίας» τώρα φέρνει τους κατοίκους της Δυτικής Μακεδονίας στο σημείο μηδέν. Αυτό είναι το σκεπτικό αυτής της παράστασης.

Γη της επαγγελίας: Τα είδη

Η παράσταση αυτή συνδυάζει δύο διαφορετικά είδη: το αφηγηματικό θέατρο και το ντοκιμαντέρ. Τα τελευταία χρόνια έχουν παρουσιαστεί παραστάσεις που αναφέρονται ως θεατρικά ντοκιμαντέρ. Η αφήγηση έχει να κάνει με την έρευνα που εμφανίζεται έτσι όπως έχει γίνει χωρίς σημαντική αφηγηματική επεξεργασία. Μέσα σε αυτή μπαίνουν επινοημένα αφηγηματικά θέματα που εντάσσονται αρμονικά για να φτιάξουν ένα ολοκληρωμένο έργο.

Σε αυτή την περίπτωση έχουμε τα ντοκουμέντα που έχουν παραχθεί μετά από επιτόπια έρευνα στο εργοστάσιο της ΔΕΗ, στην Κοζάνη. Αυτά φαίνονται από τις κουβέντες που γίνονται από τους ηθοποιούς και από βιντεοσκοπημένα κομμάτια που βλέπουμε σε μια οθόνη. Αυτά τα κομμάτια είναι αρκετά μεγάλα, καλύπτουν ένα σημαντικά μεγάλο μέρος της παράστασης. Προκύπτει, κατά συνέπεια, το θέμα της ομογενοποίησης της θεατρικής παράστασης.

Γη της επαγγελίας: Η δράση και η αντίδραση

Αυτοί που ακούν όσα έχουν ερευνηθεί από τη σκηνοθέτρια της παράστασης θα έπρεπε να έχουν κάποια αντίδραση. Θα είχαμε, σε αυτή την περίπτωση, δράση (έρευνα) αντίδραση (συμπεριφορά των χαρακτήρων), αυτό θα έδινε τη θέση σε άλλη δράση και μετά σε άλλη αντίδραση κ.λπ. Σε αυτή την περίπτωση θα είχαμε ένα ντοκιμαντέρ που μπαίνει μέσα σε ένα αφηγηματικό μέσο, κάτι που θα μπορούσε να ήταν ένα δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ, εδώ θα είναι ένα θεατρικό ντοκιμαντέρ. Για να γίνουν όλα αυτά απαραίτητη είναι η αντίδραση των ηθοποιών που ακούν.

Σε αυτή την παράσταση δεν έχουμε αυτό το αφηγηματικό σχήμα, με αποτέλεσμα η ισορροπία να γέρνει περισσότερο προς τη λήψη της πληροφορίας παρά στην επεξεργασία της. Το θέατρο όμως είναι περισσότερο η επεξεργασία των δεδομένων και η αναδημιουργία άλλων αφηγηματικών καταστάσεων. Σε ελάχιστες στιγμές έχουμε κινησιολογία που μας δείχνει ότι παράγεται ένα physical theater, κάτι που μπορεί να είναι πρωτοποριακό, αλλά λίγο για να δημιουργήσει ένα θεατρικό ντοκιμαντέρ.

Γη της επαγγελίας: Η ταύτιση

Ο θεατής ταυτίζεται με τους ηθοποιούς, μπορεί να είναι ένας από αυτούς, εν δυνάμει, έτσι μπορεί να υπάρχει η μπρεχτική εμπλοκή του θεατή και η παραγωγή συναισθημάτων, ανάλογα με τα προσωπικά του φίλτρα. Επειδή δεν έχει δει ένα σημαντικό μέρος της αντίδρασης των ηθοποιών, μια δημιουργία χαρακτήρων, δεν μπορεί να φτιάξει εύκολα ένα δικό του κόσμο, αυτό μπορεί να γίνει μόνο αν έχει κάποια σχέση με αυτό το θέμα. Σε στιγμές που οι ηθοποιοί παίρνουν συνέντευξη από έναν εργάτη, in vivo, θα ήταν προτιμότερο να μην κοίταζαν το κοινό, αλλά το βλέμμα και το σώμα τους να ήταν η προέκταση αυτών του θεατή που βλέπει την παράσταση. Μόνο με αυτό τον τρόπο αυτό που γίνεται δραματοποιείται και επιστρέφει στον θεατή ως ένα δραματοποιημένο αφηγηματικό απόσπασμα, ολοκληρωμένο στην παραγωγή του.