Κινηματογράφος

Ο ΞΕΝΟΣ

19 Ιουνίου, 2026 4 Λεπτά ανάγνωσης

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΩΝ

THE STRANGER

L’ETRANGER

Table Of Content

THE STRANGER
Ο ξένος: Ο κεντρικός χαρακτήρας
Ο ξένος: Η αποξένωση
Ο ξένος: Ποιος είναι ο ξένος;
Ο ΞΕΝΟΣ
(THE STRANGER
L’ETRANGER)

Ο ξένος: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης

Το μυθιστόρημα του Αλμπέρ Καμύ έγινε σενάριο και, τελικά, ταινία από τον Φρανσουά Οζόν. Ένας μοναχικός άντρας μπλέκει με έναν γείτονα του -και οι δύο γαλλικής καταγωγής- ο οποίος έχει προηγούμενα με δύο Αλγερινούς επειδή προσβλήθηκε η αδελφή του ενός. Τελικά θα σκοτώσει τον Αλγερινό που τον προκαλεί βγάζοντας μαχαίρι.

Ο ξένος: Ο κεντρικός χαρακτήρας

Ο Άλμπερτ Καμύ ήταν γαλλικής καταγωγής, μέλος του κομμουνιστικού κόμματος της Αλγερίας, μυθιστοριογράφος και ένθερμος υποστηρικτής της ανεξαρτησίας της Αλγερίας από την αποικιοκρατική Γαλλία. Με αυτά τα δεδομένα μπορούμε να ξεκλειδώσουμε το κείμενο του συγγραφέα και να δούμε κατά πόσο ο σκηνοθέτης μετέφερε με ακρίβεια τις πολιτικές προεκτάσεις του μυθιστορήματος.

Παρακολουθούμε αυτόν τον άντρα στις καθημερινές ασχολίες του. Δουλεύει σε ένα γραφείο, χωρίς να προσδιορίζεται το αντικείμενο εργασίας του. Λαμβάνει ένα τηλεγράφημα ότι πέθανε η μητέρα του που ζούσε σε ένα γηροκομείο μακριά από την πρωτεύουσα, άρα οι επισκέψεις του σε αυτό ήταν σπάνιες ή ανύπαρκτες. Παίρνει άδεια από τη δουλειά του για να θάψει τη μητέρα του, σε όλη τη διαδικασία δεν βλέπουμε ίχνος λύπης. Με αυτόν τον ρεαλιστικό τρόπο εικονοποιείται ο χαρακτήρας αυτού του ανθρώπου. Αυτή η ανάλυση χαρακτήρα θα μας είναι χρήσιμη στην αφήγηση της ταινίας που ακολουθεί.

Ο ξένος: Η αποξένωση

Έχουμε έναν άντρα που συμπεριφέρεται παράξενα. Δεν είναι ένας φυσιολογικός πολίτης της Γαλλίας. Δεν μπορούμε να καταλάβουμε αν μισεί τους Αλγερινούς ή όχι. Φαίνεται είτε να ακολουθεί σαν άβουλο πιόνι είτε να είναι ένας διεστραμμένος αποικιοκράτης. Τι είναι όμως στην πραγματικότητα από όλα αυτά; Στη συμπλοκή με τον Αλγερινό, στον φόνο, στην κηδεία της μητέρας του, στη σχέση του με τη Γαλλίδα ερωμένη του, τελικά στη δίκη και στην αναμονή της εκτέλεσης του δεν βλέπουμε κάποιο συναίσθημα παρά στο τέλος, όταν πάει για να αποκεφαλιστεί. Θα δούμε ότι δεν υπάρχει εδώ κάποιο σκοτεινό αφηγηματικό σημείο.

Υπάρχουν κάποια στοιχεία που δεν ξεκαθαρίζονται από την αφήγηση. Ο Καμύ τα αφήνει απροσδιόριστα και ο Οζον κρατάει αυτή την απροσδιοριστία. Αυτά αφορούν στην παιδική ηλικία και στη διαμόρφωση του χαρακτήρα αυτού του ανθρώπου. Το μόνο που είναι σίγουρο και εμφανές είναι η ολική αποξένωσή του από την κοινωνία στην οποία ζει. Καταλαβαίνουμε ότι υπάρχει μια σειρά συγκρούσεων στον ψυχικό του κόσμο που δεν τον αφήνουν να εκφραστεί όπως ένας «κανονικός» άνθρωπος. Αυτός είναι ένας ξένος σε αυτό τον κόσμο. Όταν πρόκειται να φύγει από αυτή τη ζωή, αυτό είναι ένα είδος λύτρωσης για αυτόν. Τότε ανοίγεται η πόρτα, συναντά τη μητέρα του, συνομιλεί μαζί της, όλα αυτά στο φαντασιακό του, και βλέπουμε αυτόν τον ξένο να εντάσσεται στην κοινωνία όπου όλοι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα να ζήσουν όπως τους αρμόζει, χωρίς περιορισμούς της ελευθερίας τους. Σε αυτό το σημείο συμφιλιώνεται με το θύμα του, όντας και αυτός θύμα μια καπιταλιστικής και αποικιοκρατικής κοινωνίας.

Ο ξένος: Ποιος είναι ο ξένος;

Ο Καμύ, στο μυθιστόρημα, και ο Οζόν, στην ταινία, δείχνουν αυτά που κάνουν αυτό τον άνθρωπο ξένο στην κοινωνία στην οποία ζει. Δεν είναι απροσάρμοστος, δεν βρίσκει κάποιο λόγο να ενταχθεί σε μια κοινωνία που δεν τον αφορά. Ο θάνατος είναι λύτρωση και η ένταξη σε μια κοινωνία πιο δίκαιη και ανθρώπινη, συγχρόνως, σε έναν υποτιθέμενο παράδεισο. Η ταινία δεν είναι παρά μια κριτική στον καπιταλιστικό τρόπο οργάνωσης της κοινωνίας. Αυτό είναι που προσφέρει η αφήγηση του μυθιστορήματος και της ταινίας και είναι, σήμερα, ένα επίκαιρο μήνυμα σε μια κοινωνία μεταϊμπεριαλιστική, στην οποία ζούμε.

Ο Οζόν για να τονίσει το παρελθόν και να θεμελιώσει σε αυτό τη θεώρηση του για τη σύγχρονή μας κοινωνία, χρησιμοποιεί τον ασπρόμαυρο τόνο. Η φωτογραφία δεν ξεχωρίζει τους χαρακτήρες, το πλάνο είναι χωρίς αντιθέσεις, για να τονιστεί η αλλοτρίωση. Το μοντάζ ακολουθεί την ίδια λογική. Οι ηθοποιοί παίζουν έτσι που να δείχνουν την αποξένωση αυτού του ανθρώπου, αφού δείχνουν πλήρη ένταξη σε αυτή την κοινωνία, στους υπόλοιπους χαρακτήρες, κρατώντας απόσταση από τον «ξένο». Μένει το ερώτημα: εμείς πόσο ξένοι είμαστε σε αυτή την κοινωνία που ζούμε; Ο σκηνοθέτης αφήνει τον θεατή να απαντήσει.

Ο ΞΕΝΟΣ

(THE STRANGER

L’ETRANGER)

Σκηνοθεσία: François Ozon

Σενάριο: François Ozon, Philippe Piazzo, Albert Camus (μυθιστόρημα)

Ηθοποιοί: Benjamin Voisin (Μερσό), Rebecca Marder (Μαρί Καρντονά), Pierre Lottin (Ρεϊμόν Σιντέ), Denis Lavant (Σαλαμάνο), Swann Arlaud (φύλακας), Christophe Malavoy (δικαστής), Nicolas Vaude (εισαγγελέας), Jean-Charles Clichet (συνήγορος υπεράσπισης)

Φωτογραφία: Manuel Dacosse

Μοντάζ: Clément Selitzki

Μουσική: Fatima Al Qadiri

Ήχος: Dominique Eyraud, Julien Roig, Emmanuelle Villard

Σκηνικά: Hind Ghazali

Κοστούμια: Pascaline Chavanne

Παραγωγοί: François Ozon, Marie-Jeanne Pascal

Χώρα παραγωγής: Γαλλία

Έτος παραγωγής: 2025

Είδος: τραγωδία

Γλώσσα: γαλλικά, αραβικά, λατινικά

Χρώμα: ασπρόμαυρη