ΑΝΤΙΚΑΤΟΠΤΡΙΣΜΟΙ

11 Ιουλίου, 2026 4 Λεπτά ανάγνωσης

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΩΝ

MIROIRS No. 3

Αντικατοπτρισμοί: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης

Table Of Content

MIROIRS No. 3
Αντικατοπτρισμοί: Ο ουμανισμός
Αντικατοπτρισμοί: Το αφηγηματικό διάνυσμα
Αντικατοπτρισμοί: Οι ψυχικές τάσεις
Αντικατοπτρισμοί: Η ανάγνωση του κειμένου
ΑΝΤΙΚΑΤΟΠΤΡΙΣΜΟΙ
(MIROIRS No3)

Η νεαρή Λάουρα πηγαίνει με τον φίλο της σε ένα επαγγελματικό ταξίδι. Όταν του ανακοινώνει ότι δεν αισθάνεται καλά και θέλει να επιστρέψει, αυτός θυμώνει με αποτέλεσμα να έχει ένα αυτοκινητιστικό δυστύχημα, να σκοτωθεί αυτός και να τραυματιστεί ελαφριά η Λάουρα. Ζητά να φιλοξενηθεί στην οικία μια μυστηριώδους κυρίας. Θα αισθανθεί σαν την οικογένειά της και θα ζητήσει να μείνει για πάντα εκεί.

Αντικατοπτρισμοί: Ο ουμανισμός

Ο Κρίστιαν Πέτζολντ κάνει μια ταινία που πατά γερά στη σχολή του ουμανισμού, έτσι όπως την έχουμε γνωρίσει στο θέατρο κυρίως, στη Γερμανία και τη Δανία. Με πολύ όμορφο τρόπο μας βάζει στον κόσμο της Λάουρα. Τον ενδιαφέρει το παρόν. Είναι μουσικός, όπως και ο φίλος της, και έχει κάποια προβλήματα ψυχολογικά, όπως υπονοείται. Εντάσσεται σε αυτή την οικογένεια, όπου τελικά τη δέχονται, ο αυστηρός πατέρας και ο γιος. Η μητέρα βρίσκει στη Λάουρα μια κόρη και συντροφιά, αυτός είναι ο λόγος που τη δέχτηκε από την πρώτη στιγμή.

Ο σκηνοθέτης, που έχει γράψει το σενάριο, ξεδιπλώνει προοδευτικά το πεδίο της αφήγησης. Η οικογένεια έχει χάσει την κόρη τους, Έλενα, που αυτοκτόνησε. Οι κάτοικοι του χωριού τους κοιτάζουν λίγο περίεργα. Άρα υπάρχει ένα μυστήριο γύρω από αυτή την οικογένεια. Μαζί με αυτό θα δούμε ότι υφίσταται μια ένταση που δεν φαίνεται, αλλά εκδηλώνεται όταν ο γιος σπρώχνει τη Λάουρα, λέγοντάς της ότι δεν είναι η αδελφή του. Από αυτό το σημείο αρχίζει να ξετυλίγεται το κουβάρι των στοιχείων που απαρτίζουν τον κόσμο αυτής της οικογένειας.

Αντικατοπτρισμοί: Το αφηγηματικό διάνυσμα

Ο Πέτζολντ δεν θέλει να τα εξηγήσει όλα. Πράττει πολύ σωστά, γιατί θέλει ο θεατής να φτιάξει το δικό του μύθο για αυτή την οικογένεια. Μέχρι ένα σημείο οριοθετεί κάποιες εξηγήσεις που δεν συνδέονται με σαφή τρόπο. Έχουμε διακεκομμένες γραμμές που θα πρέπει να ενώσουμε, ενώ δεν γνωρίζουμε αν αυτό που θα προκύψει θα είναι η γραμμή του αφηγηματικού διανύσματος. Στο τέλος η επίσκεψη στο ωδείο, όπου δίνει εξετάσεις η Λάουρα, η παρουσία των τριών μελών της οικογένειας και το απλό μειδίαμα της Λάουρα είναι τα μόνα στοιχεία που διαθέτουμε.

Ωστόσο όλα αυτά είναι αρκετά. Εμφανίζεται ο πατέρας της για να την πάρει. Άρα μπορούμε να φανταστούμε ότι υπήρχε ένα πρόβλημα με τους γονείς της ή με τον πατέρα της. Με αυτόν τον τρόπο καταλήγουμε σε ένα μικρό ψυχογράφημα που θέλει τη Λάουρα να αντιμετωπίζει προβλήματα υστερίας ή ψύχωσης που εκδηλώθηκαν στον φίλο της. Το σίγουρο είναι ότι η οικογένεια, όπου βρήκε καταφύγιο, της χάρισε την ηρεμία και τη σταθερότητα που είχε ανάγκη. Από αυτό το σημείο μπορούμε να κάνουμε κάποιες σκέψεις όσον αφορά στους κατοίκους του χωριού.

Αντικατοπτρισμοί: Οι ψυχικές τάσεις

Η επιχείρηση του πατέρα και του γιου δεν πρέπει να είναι εντελώς νόμιμη. Παρόλα αυτά όλα είναι κανονισμένα στη ζωή τους, ενώ, κατά κάποια έννοια φαίνονταν αποξενωμένοι μέχρι να έρθει η Λάουρα και να τους επανασυνδέσει. Οι ψυχικές τάσεις και αντιτάσεις μας δείχνουν μια κοινωνία που τα μετρά όλα και πιέζει τον ψυχισμό των ανθρώπων, χωρίς να το θέλει, με αποτέλεσμα να βγαίνουν ψυχωτικά προβλήματα. Αυτό φαίνεται στα λόγια και τις συμπεριφορές των τεσσάρων ανθρώπων. Έχουμε μια εικόνα της Γερμανίας που, παρατηρούμε, ότι ελάχιστα έχει αλλάξει κάτι από το λουθηριανό μοντέλο, όπως το βλέπουμε στις ταινίες του Ντράγιερ.

Τίθενται ξανά τα θέματα που είχε θέσει η ψυχανάλυση, ειδικά με τον Φρόιντ, τον Γιουνγκ, τον Φρομμ και τον Ράιχ: Ο άνθρωπος μπορεί να απελευθερωθεί; Μπορεί να βρει την απόλαυση ή, για πάντα, θα τον κυνηγά ο φόβος του ευνουχισμού που ισοδυναμεί με τον θάνατο; Ανατρέχουμε και στον Επίκουρο, στο Τετραφάρμακο, για να δούμε τη μεγάλη συλλογική και ατομική πληγή ή τραύμα που υπάρχει και στη γερμανική κοινωνία. Η ταινία απλά μας δίνει στοιχεία και ο προβληματισμός θα είναι δικός μας.

Αντικατοπτρισμοί: Η ανάγνωση του κειμένου

Ο θεατής γίνεται αναγνώστης αυτού του κειμένου και δέχεται την πρόκληση/πρόσκληση να το επεκτείνει. Ο κριτικός κινηματογράφου, αν θέλει να κάνει σωστά τη δουλειά του, θα πρέπει να λειτουργήσει με παρόμοιο τρόπο. Η κριτική του δεν μπορεί να έχει ορισμούς και προσδιορισμούς, αλλά θα είναι μια πρόταση ανάγνωσης. Άρα, έχουμε την ανάγνωση θεατών, κριτικών και κινηματογραφιστών που συνθέτουν ένα σφαιρικό χώρο εννοιών και αντιλήψεων με αφορμή αυτή την ταινία. Αυτό είναι υπέροχο και μας φέρνει πίσω στον κινηματογράφο όπως τον ξέρουμε από τον Μπέργκμαν, τον Ντράγιερ κ.ά.

Οι ερμηνείες είναι ακριβώς όσο πρέπει. Σωστά υπολογισμένες από τον σκηνοθέτη, στις κινήσεις, στην ομιλία, στις συμπεριφορές, στα βλέμματά τους. Σε όλα. Το μοντάζ, όπως είναι προφανές, είναι αργό φαινομενικά, πολύ ρυθμικό όμως μέσα στο πλάνο. Τα σκηνικά και τα κοστούμια απλά αποδίδουν μια εικόνα της κοινωνίας, δεν τονίζουν γιατί αυτό το αναλαμβάνουν τα σώματα. Ο σκηνοθέτης δεν συμπεραίνει ούτε κατά το ελάχιστο, όπως οι κλασικοί του ουμανισμού, και αυτό είναι μια σημαντική και ευχάριστη πρωτοτυπία της ταινίας.