Ο ΠΑΡΑΧΑΡΑΚΤΗΣ

8 Αυγούστου, 2026 4 Λεπτά ανάγνωσης

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΩΝ

L’AFFAIRE BOJARSKI

Ο παραχαράκτης: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης

Table Of Content

L’AFFAIRE BOJARSKI
Ο παραχαράκτης: Το είδος
Ο παραχαράκτης: Η δομή της εικόνας
Ο παραχαράκτης: Η απαξίωση
Ο παραχαράκτης: Το στίγμα της ταινίας
Ο ΠΑΡΑΧΑΡΑΚΤΗΣ
(L’AFFAIRE BOJARSKI)

Στη μεταπολεμική Γαλλία, ένας Πολωνός πρόσφυγας αναγκάζεται να μετατρέψει το σπάνιο ταλέντο του στη μηχανική σε όπλο επιβίωσης. Ο Γιαν Μπογιάρσκι φτάνει στη Γαλλία χωρίς πατρίδα και χωρίς επίσημη ταυτότητα. Όταν το κράτος τού αρνείται την αναγνώριση και τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας που δικαιούται, εκείνος θα βρει έναν άλλο τρόπο να αποδείξει την αξία του. Μέσα σε ένα αυτοσχέδιο εργαστήριο, δημιουργεί σχεδόν τέλεια πλαστά χαρτονομίσματα: τόσο άψογα που μπορούν να ξεγελάσουν ακόμη και την Τράπεζα της Γαλλίας.

Ο παραχαράκτης: Το είδος

Ο Ζαν-Πολ Σαλομέ κάνει μια ταινία που θα μπορούσε κάποιος να τη χαρακτηρίσει αστυνομική ή μυστηρίου. Υπάρχουν, όμως, κάποια σημεία που φεύγει από αυτά τα κινηματογραφικά είδη και «βουτά» στην ταινία ηθών. Το σενάριο αναφέρεται με λεπτομέρειες στον Γιαν Μπογιάρσκι, στη ζωή του, στην παραμονή του στη Γαλλία, στην οικογένειά του και στον τρόπο που μεγαλώνει τα παιδιά του. Υπάρχει όμως κάτι περισσότερο από αυτά.

Ανάμεσα στις σεναριακές γραμμές βρίσκουμε αυτά τα σημεία που μας δείχνουν προοδευτικά τον χαρακτήρα του μεγαλύτερου παραχαράκτη στην παγκόσμια ιστορία. Η ιστορία είναι αληθινή, στο τέλος της ταινίας δείχνονται κινηματογραφικά αποσπάσματα, με ντοκιμαντερίστικο τρόπο βλέπουμε τον αληθινό παραχαράκτη, κάτι σαν τη συνέχεια της ταινίας. Ο σκηνοθέτης φτιάχνει τον χαρακτήρα του Μπογιάρσκι, σα να έχει ένα παζλ και να προσθέτει ένα κομμάτι κάθε φορά, έτσι ώστε, στο τέλος της ταινίας να έχουμε την πραγματική εικόνα αυτού του ανθρώπου.

Ο παραχαράκτης: Η δομή της εικόνας

Για γίνουμε πιο σαφής: Το κτίσιμο της ταινίας έγινε βασιζόμενο στο μοντάζ, έτσι όπως το έχει θεωρητικοποιήσει ο Αϊζενστάιν. Τα σημεία του παζλ, που θα είναι η εικόνα του Μπογιάρσκι, είναι τα αποτυπώματα των κινηματογραφικών δομών. Ο σκηνοθέτης ξέρει ότι, με αυτό τον τρόπο βάζει μέσα στην ιστορία τον θεατή, τον προσκαλεί και τον προκαλεί να ταυτιστεί με τον ήρωά του, να ανακαλύψει αυτά τα στοιχεία που θα τον οδηγήσουν στο σημείο που θα μπορέσει να δώσει μια απάντηση στο ερώτημα: Γιατί ο Γιαν Μπογιάρσκι έκανε αυτή τη ζωή, ποιο ήταν το κίνητρο;

Βοηθά τον θεατή όταν βάζει στο στόμα του αστυνομικού επιθεωρητή τη διαπίστωση: «Δεν θα σταματήσετε ποτέ.». Αυτό είναι το κλειδί για την κατανόηση όλης της ιστορίας. Ο Μπογιάρσκι είναι πρόσφυγας από την Πολωνία, έχει έρθει στη μεταπολεμική Γαλλία. Δεν γνωρίζουμε τη ζωή του στην Πολωνία ούτε ξέρουμε γιατί έφυγε από εκεί. Βλέπουμε τον άσχημο τρόπο που του φέρονται οι γαλλικές αρχές και οι επιχειρηματικοί κύκλοι. Αυτός ο άνθρωπος αισθάνεται μόνος του, αποξενωμένος από το περιβάλλον του, ακόμα και από την οικογένειά του, θέλει να αποδείξει την αξία του, έστω με αυτόν τον τρόπο.

Ο παραχαράκτης: Η απαξίωση

Η ζωή του είναι μια φυλακή. Μπορεί να ζούσε ελεύθερος, αλλά αυτή η ελευθερία του ήταν πλαστή όπως τα χαρτονομίσματα που έφτιαχνε. Δεν είχε κάτι να φοβηθεί αν τον έπιαναν. Ίσα ίσα θα γινόταν γνωστή η τέχνη του και θα «έτριβε στα μούτρα» της εξουσίας την απόδειξη ότι δεν ξέρουν να εκτιμούν τους ανθρώπους. Παράλληλα με την ανάπτυξη της προσωπικότητας του Γιαν Μπογιάρσκι έχουμε και το κτίσιμο της σάτιρας. Βλέπουμε με ρεαλιστικό τρόπο τον ρατσισμό στη μεταπολεμική Γαλλία, την απαξίωση του ανθρώπου και την ηθική μείωση του μετανάστη, είτε αξίζει είτε όχι.

Αν κρατήσουμε αυτό το σημείο θα καταλάβουμε ότι ο Ζαν-Πολ Σαλομέ δεν μιλά μόνο για τη Γαλλία, μετά το τέλος του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και για τη σημερινή εποχή μας, χτίζοντας μια εικόνα που δεν υπάρχει μόνο στη Γαλλία, αλλά σε όλα τα κράτη που θέλουν να πιστεύουν ότι είναι πιο προηγμένα, με ανώτερες δομές από άλλα που είναι πιο φτωχά ή δεν ακολουθούν, όπως αυτά, την τεχνολογική ανάπτυξη.

Ο παραχαράκτης: Το στίγμα της ταινίας

Άρα το σενάριο της ταινίας εδράζει στο σήμερα περισσότερο από ότι στο τότε. Ο θεατής καλείται να απαντήσει σε ερωτήματα όπως: Έχει κάτι αλλάξει; Αυτός ο τρόπος αντιμετώπισης του ανθρώπου είναι ίδιον ενός πολιτισμένου κράτους; Θα πρέπει να υποτιμούμε τον άνθρωπο με ρατσιστικά κριτήρια; Τότε καταλαβαίνουμε ότι δεν έχουμε να κάνουμε με μια ταινία αστυνομική ή μυστηρίου, αλλά με ένα έργο πολιτικό που ξεδιπλώνει με σαγηνευτικό τρόπο τα φύλλα της σεναριακής δομής του. Και αυτό είναι συναρπαστικό.

Ο Ρεντά Κατέμπ παίζει αριστουργηματικά. Ενσαρκώνει τον Μπογιάρσκι τόσο όσο χρειάζεται για να αφηγηθεί ρεαλιστικά και να ορίσει τις διαφυγές που θα οδηγήσουν τον θεατή στο φαντασιακό που προσδιορίζει πιο πειστικά το ρεαλιστικό. Οι υπόλοιποι ηθοποιοί συμβάλλουν σε αυτό το κτίσιμο του κεντρικού χαρακτήρα με πολύ όμορφο τρόπο. Το μοντάζ δημιουργεί τον ρυθμό που έχει ανάγκη ο θεατής για να φτιάξει την ιστορία στο ασυνείδητό του. Τα κοστούμια και τα σκηνικά είναι ρεαλιστικά για να υπάρχει ένα μέτρο σύγκρισης. Η σκηνοθεσία ξέρει να μεταφράζει αυτό το εξαιρετικό σενάριο σε οπτική γραφή για να φτιάξει ένα πολύ καλό κινηματογραφικό έργο.

Ο ΠΑΡΑΧΑΡΑΚΤΗΣ

(L’AFFAIRE BOJARSKI)

Σκηνοθεσία: Jean-Paul Salomé

Σενάριο: Jean-Paul Salomé, Bastien Daret, Delphine Gleize, Marie-Pierre Huster (πρωτότυπη ιδέα)

Ηθοποιοί: Reda Kateb (Γιαν Μπογιάρσκι), Sara Giraudeau (Σουζάν Μπογιάρσκι), Bastien Bouillon (Αντρέ Ματέι), Pierre Lottin (Αντόν Ντάουγκερντ), Quentin Dolmaire (Περιέ), Victor Poirier (Σερζ), Olivier Loustau (Λυσιέν Σκολά), Cédric Weber (Μαρεσάλ)

Φωτογραφία: Julien Hirsch

Μοντάζ: Valérie Deseine-Soyer

Μουσική: Mathieu Lamboley

Ήχος: Vincent Goujon, Thomas Gauder

Σκηνικά: Françoise Dupertuis

Κοστούμια: Dorothée Guiraud, Théo Veyrat-Parisien, Miguel Zegre Real

Ειδικά εφέ: Olaf Taittinger

Οπτικά εφέ: Benjamin Ageorges, Antoine Chaigneau, Kenzo Jocher

Παραγωγοί: Bertrand Faivre, Florence Gastaud, Michel Hazanavicius

Χώρα παραγωγής: Γαλλία

Έτος παραγωγής: 2025

Είδος: βιογραφία, αστυνομική, περιπέτεια, ηθών