ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

14 Οκτωβρίου, 2026 5 Λεπτά ανάγνωσης

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΩΝ

RESURECTION

Αναγέννηση: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης

Table Of Content

RESURECTION
Αναγέννηση: Ο ορισμός του κινηματογράφου
Αναγέννηση: Η μνήμη
Αναγέννηση: Η παράβαση
Αναγέννηση: Η γοητεία των πλάνων
ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ
(RESURECTION)

Η ιστορία της ταινίας του Μπι Γκαν, βραβευμένης στο Φεστιβάλ Καννών του 2025 με το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής, διαδραματίζεται μέσα σε έναν αιώνα, με καταληκτική ημερομηνία το millenium, την έλευση του 2000. Είναι χωρισμένη σε πέντε πράξεις, όσες και οι ανθρώπινες αισθήσεις, όραση, ακοή, αφή, όσφρηση και γεύση. Κάθε πράξη είναι γυρισμένη με διαφορετικό στιλ με την πρώτη να είναι μια αφιέρωση στον βωβό κινηματογράφο των αρχών του αιώνα με αναφορές στον Μουρνάου, τους αδελφούς Λυμιέρ και τον Μελιές, για να φτάσει στους Γουόνγκ Καρ Γουάι, τον Ζαν-Πιερ Μελβίλ και τον Ζαν-Λυκ Γκοντάρ. Θα καταλήξει σε ένα τέλεια εκτελεσμένο μονοπλάνο, θυμίζοντας το τρισδιάστατο κομμάτι στη μέση της προηγούμενης ταινίας του, το «Μεγάλο ταξίδι της νύχτας μέσα στη μέρα». Μια ταινία που φτάνει στον χώρο της Περφόρμανς, όπως θεωρητικοποιήθηκε από τον Γέρζι Γκροτόφσκι.

Αναγέννηση: Ο ορισμός του κινηματογράφου

Βλέποντας την ταινία κάνεις το εξής απλό, πλην όμως πολύ περίπλοκο, ερώτημα: Τι είναι ο κινηματογράφος; Μπορεί να έχουν γραφτεί πολλά βιβλία για αυτό το θέμα, μπορεί να έχουν δοθεί πολλοί ορισμοί, όμως το ερώτημα παραμένει και ταινίες σαν αυτές επαναπροσδιορίζουν την έννοια του κινηματογράφου. Η δράση προσδιορίζεται στην Κίνα. Χωρίζει τους ανθρώπους σε δύο ομάδες: Αυτούς που βλέπουν όνειρα και, κατά συνέπεια, έχουν παραισθήσεις, σε αυτούς που δεν τα βλέπουν και μπορούν να σώσουν τους πρώτους από την καταστροφή. Ποια είναι όμως η καταστροφή; Για να απαντήσουμε σε αυτή την ερώτηση θα πρέπει να ψάξουμε λίγο περισσότερο τι είναι η πραγματικότητα.

Σύμφωνα με το σενάριο, η πραγματικότητα έχει να κάνει με τη μνήμη. Ξέρουμε πολύ καλά ότι δεν υπάρχει μια μόνο έκφανση της πραγματικότητας. Όσοι άνθρωποι έρχονται σε επαφή με ένα γεγονός σχηματίζουν τη δική τους αφήγηση για την πραγματικότητα. Αυτή αλλάζει, λίγο ή πολύ, όσο διαφοροποιείται ο ψυχικός κόσμος του κάθε ανθρώπου. Έχουμε, λοιπόν, πολλές, άπειρες εκφάνσεις της πραγματικότητας. Κάθε φορά έχουμε ανάγκη να ανατρέξουμε σε κάτι που δύσκολα αλλάζει στη βάση της, είναι η μνήμη.

Αναγέννηση: Η μνήμη

Η ταινία αναφέρει ότι η μνήμη βρίσκεται στον κινηματογράφο. Αυτό που έχει καταγραφεί στο φιλμ ή στο ψηφιακό μέσο είναι η μνήμη. Όμως αυτό που ο κινηματογράφος καταγράφει είναι αυτό που ο σκηνοθέτης και ο σεναριογράφος έχουν επιλέξει να τοποθετήσουν στην κινηματογραφική αφήγηση. Άρα και η μνήμη δεν μπορεί να είναι μια αντικειμενική γραφή. Τίποτε -όχι σχεδόν τίποτε- δεν είναι αντικειμενικό στην καταγραφή, σε οποιοδήποτε μέσο, τουλάχιστον στις λεπτομέρειες του. Άρα μιλάμε για επεξεργασμένη μνήμη.

Βλέπουμε όσα γίνονται μέσα από την κλειδαρότρυπα, όπως έχει χαρακτηριστεί η ματιά του κινηματογράφου από πολλούς θεωρητικούς της Έβδομης Τέχνης. Παρακολουθούμε τα πρόσωπα να κάνουν αυτό που πρέπει, κατά τη γνώμη τους, να κάνουν. Ξεκινάμε από τον άνθρωπο στις πρωταρχικές κινήσεις του, όταν θέλει να βυθιστεί στην παραίσθηση, η οποία έχει να κάνει με την κινηματογραφική προβολή, αλλά η οποία μας μιλά με έναν άλλο τρόπο για το πραγματικό. Εκεί καταφεύγει στον βωβό κινηματογράφο, όπου η έκφραση είχε τη δική της αφήγηση, όταν το σώμα και το πρόσωπο μιλούσαν με τη στάση και με τις χειρονομίες. Εκεί μένουμε στην έκσταση και σε αυτή θα μείνουμε σε όλη την υπόλοιπη ταινία, με κάποιες, σημαντικές, διαφοροποιήσεις.

Αναγέννηση: Η παράβαση

Όταν η παραίσθηση θα γίνει πιο περίπλοκη, με το χρώμα και τον σύγχρονο ήχο, θα φτάσουμε στις ταινίες που έχουν μπολιαστεί από την επαφή με την ψυχολογία και ιδίως με την ψυχανάλυση. Το Νέο Κύμα μιλά για τον άνθρωπο, για τη συμπεριφορά του, για τις πράξεις που αυτός εκτελεί. Ψάχνουμε να βρούμε τα γιατί και τα πως και, ίσως, τα καταφέρουμε. Εδώ το απροσδιόριστο της πραγματικότητας είναι πιο έντονο. Η παραίσθηση είναι πιο έντονη, όπως βλέπουμε μέσα από την εξέλιξη της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Ο σκηνοθέτης ταιριάζει αυτά τα μέρη που αναφέρονται σε ταινίες του παρελθόντος με τρόπο απόλυτα αρμονικό έτσι ώστε να μην είναι μια συρραφή κομματιών, αλλά μια ενιαία αφήγηση.

Στην εποχή που τελειώνει ο 20ος αιώνας και αρχίζει ο 21ος έχουμε τις έντονες παραβατικές συμπεριφορές. Η βία, οι ουσίες, ο έρωτας, η αναχώρηση είναι κάποια από τα συστατικά της. Το λιμάνι είναι το σύνορο του πραγματικού με την παραίσθηση. Εκεί ο ονειροπόλος θα συναντήσει το κορίτσι που θα ερωτευτεί. Θα το χάσει και θα το ξαναβρεί σε καταγώγια. Μέσα στις συμμορίες, θα αναμετρηθεί, θα βγει σώος, όχι αβλαβής, και θα το ξαναβρεί κοντά στην προβλήτα. Οι νέες τάσεις του κινηματογράφου εδώ εμφανίζεται, ειδικά ο νέος auteur ο Γουόνγκ Καρ Γουάι. Θα βρούμε όμως και αυτούς που ασχολήθηκαν με τους βρικόλακες και τα βαμπίρ, όπως ο Τζιμ Τζάρμους, θα εστιάσουμε σε αυτό το ζευγάρι που η γυναίκα είναι βαμπίρ, προειδοποιεί τον εραστή της, αυτός όμως εκλιπαρεί για μια δαγκωνιά. Φεύγουν με το καράβι που οδηγούν προς το άγνωστο, όπως ο νεκρός του Τζάρμους.

Αναγέννηση: Η γοητεία των πλάνων

Στο τέλος όλα μαζεύονται. Η αφήγηση ολοκληρώνεται. Έτσι προσφέρεται στον θεατή για να προβληματιστεί και να αναδημιουργήσει τον δικό του αφηγηματικό κόσμο. Βλέποντας τη συνύπαρξη κινηματογραφικών αφηγήσεων με ψυχολογικές και ψυχαναλυτικές θεωρήσεις, όπως και με φιλοσοφικές έννοιες, καταλαβαίνουμε ότι δεν έχουμε να κάνουμε με μια τυπική κινηματογραφική ταινία. Αυτή η συνύπαρξη που είναι άρρηκτα δεμένη με τα επιμέρους στοιχεία, έτσι ώστε αν κάποιος βγάλει κάτι, τότε καταστρέφεται όλος ο αφηγηματικός κόσμος της ταινίας, μας οδηγεί στη θεωρία και την πράξη του Γέρζι Γκροτόφσκι, όπου η τέχνη είναι το όχημα, όπου δεν υπάρχουν ηθοποιοί αλλά δρώντα πρόσωπα, στα οποία, από μια στιγμή και έπειτα, συμπεριλαμβάνεται και ο θεατής [Διαβάστε περισσότερα εδώ για την Περφόρμανς].

Θα μπορούσαμε να συνεχίσουμε την ανάλυσή μας, γράφοντας ένα τεράστιο δοκίμιο με αφορμή αυτή την ταινία. Θα σταματήσουμε εδώ. Ο αναγνώστης μπορεί να ανατρέξει σε βιβλία, ιστοτόπους και ταινίες για να βρει περισσότερα στοιχεία. Από αυτή την ταινία θα κρατήσουμε τη φιλοσοφική της προσέγγιση, τη γοητεία των πλάνων, της ένωσής τους και των παραστάσεων των δρώντων προσώπων -που χάνουν πλέον τον ρόλο του ηθοποιού-. Κάποια στιγμή η ταινία τελειώνει. Θέλουμε τον χρόνο μας για να αναλογιστούμε, να αφουγκραστούμε όλα αυτά τα στοιχεία που έχουμε προσλάβει και να αρχίσουμε να τα επεξεργαζόμαστε. Όπως συμβαίνει σε τέτοιες ταινίες, από αυτό το σημείο ξεκινά η ουσιαστική προβολή της ταινίας. Ακόμα, οι αλλεπάλληλες θεάσεις δεν θα σταματήσουν ποτέ γιατί το κείμενό της θα έρχεται και θα επανέρχεται στον ψυχικό μας κόσμο, δημιουργώντας νέες, κάθε φορά, αφηγήσεις.

ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

(RESURECTION)

Σκηνοθεσία: Bi Gan

Σενάριο: Bi Gan, Zhai Xiaohui

Ηθοποιοί: Jackson Yee (παραισθητικός, Κιου Μογιούν, Μονγκρέλ, Τζι Σενγκ Τζουν, Αππόλο), Shu Qi (Ο Μεγάλος Άλλος, μητέρα, φωνή off), Mark Chao (διοικητής), Gengxi Li (Τάι Ζαομέι), Jue Huang (κ. Λούο), Yongzhong Chen (πνεύμα), Zhijian Zhang (παλιός μάστερ), Chloe Maayan (υπηρέτρια), Nan Yan (χειριστής οργάνων), Mucheng Guo (μικρό κορίτσι)

Φωτογραφία: Jingsong Dong

Μοντάζ: Bi Gan

Μουσική: M83

Ήχος: Danfeng Li, Emmanuel Croset

Κοστούμια: Wen-Ying Huang

Ειδικά εφέ: Wu Songyi

Οπτικά εφέ: Antoine Carlon, Chi-Kit Chan, Lise Fischer, Strilen Liu

Παραγωγοί: Charles Gillibert, Yang Lele, Zuolong Shan, Olivier Père, Guang Ren, Kaustubh Singh

Χώρα παραγωγής: Κίνα, Γαλλία, ΗΠΑ

Έτος παραγωγής: 2025

Είδος: ψυχολογική τραγωδία

Γλώσσα: κινέζικα, μανδαρινά