THE SOCIAL RECKONING

10 Οκτωβρίου, 2026 5 Λεπτά ανάγνωσης

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΩΝ

Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΤΥΩΣΗ

The Social Reckoning: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης

Table Of Content

Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΤΥΩΣΗ
The Social Reckoning: Η υπόθεση
The Social Reckoning: Ο προβληματισμός
The Social Reckoning: Η αμφισβήτηση
The Social Reckoning: Η παγίδα
The Social Reckoning: Η σκηνοθεσία
THE SOCIAL RECKONING

Η ιστορία είναι βασισμένη σε γεγονότα και σε υπαρκτά πρόσωπα. Στη Wall Street Journal, ο Τζεφ Χόρβιτς, ερευνητής δημοσιογράφος, αναλαμβάνει να μελετήσει την περίπτωση του Μαρκ Ζάκερμπεργκ, ιδιοκτήτη του Facebook, του Instagram και του whatsapp. Στο Facebook, η Φράνσις Χάουγκεν, αναλύτρια και big time nerd, δυσανασχετεί βλέποντας από πρώτο χέρι ότι η εταιρεία καταπατά κάθε νομική και ηθική αρχή, αλλά κανείς δεν τολμά να την ακούσει. Θα την ακούσει ο Τζεφ και, μαζί, θα οδηγηθούν στην αποκάλυψη των «facebook files», των πειστηρίων που απέδειξαν ότι η εταιρεία/πλατφόρμα ενίσχυσε την πόλωση και το διχαστικό περιεχόμενο για να κερδίσει ακολούθους και χρόνο χρήσης, ότι αντιμετώπισε διαφορετικά ισχυρούς χρήστες δίνοντάς τους κρυφά προνόμια, ότι επέλεξε σκόπιμα την παραπληροφόρηση, ότι ενεπλάκη, ακόμα, και με καρτέλ ναρκωτικών ή συνέβαλε στην ψυχική εξασθένηση των εφήβων.

The Social Reckoning: Η υπόθεση

Η ταινία θυμίζει ένα δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ. Όμως εδώ έχουμε ένα καθαρά μυθοπλαστικό έργο που αναφέρει τα όσα έχουν γίνει από το 2018 στο Facebook. Βλέπουμε την έρευνα της προγραμματίστριας όσον αφορά στις συνέπειες που υπάρχουν από τη χρήση της πλατφόρμας. Παράλληλα, ένας δημοσιογράφος προσπαθεί να κάνει σωστά τη δουλειά του, να αναλύσει τα δεδομένα και να γράψει το άρθρο του. Όλα ξεκινούν με το περιστατικό μιας λευκής γυναίκας που δημοσιεύει ένα βίντεο live streaming στο Facebook, επιτίθεται αδίκως στους αστυνομικούς, εκφράζει ρατσιστικό μίσος επειδή αυτοί είναι έγχρωμοι.

Επιστρέφουμε στη Φράνσις Χάουγκεν. Βλέπει το βίντεο και αναγνωρίζει το πρόσωπο. Είναι μια φίλη της που ήταν υποστηρίκτρια ενός δημοκρατικού πολιτικού. Τώρα έχει γίνει ρατσίστρια και έχει φτάσει στο χώρο του φασισμού. Αργότερα θα τη δούμε στον όχλο που εισβάλλει στο Καπιτώλιο και το καταλαμβάνει, αφού έχει τραυματίσει ή σκοτώσει κάποιους από τους φρουρούς του. Το ερώτημα που θέτει η Φράνσις στον εαυτό της είναι ποιος φταίει. Η απάντηση είναι περίπλοκη.

The Social Reckoning: Ο προβληματισμός

Η έρευνά της στα αρχεία του Facebook θα της δώσουν μια απάντηση. Θέλει να την υποβάλλει στους προϊσταμένους της αλλά δεν την αφήνουν. Καταλαβαίνει ότι ο ρόλος της είναι αυτός του κομπάρσου. Συνειδητοποιεί ότι το Facebbok και το Instagram είναι μια τεράστια επιχείρηση που βρίσκεται πιο πάνω από κυβερνήσεις, ακόμα και από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ. Αποφασίζει να αντιδράσει, βρίσκει τον Τζεφ Χόρβιτς και μαζί ξεδιπλώνουν τον οδικό χάρτη αυτού του διαδικτυακού τοπίου. Εμείς παρακολουθούμε τις έρευνές τους και άλλα ερωτήματα δημιουργούνται στο μυαλό μας.

Η ερώτηση είναι απλή: Το Facebook είναι καλό ή κακό, μήπως είναι μια καταστροφή; Όμως η απάντηση είναι εξαιρετικά περίπλοκη. Είναι αλήθεια ότι η κοινωνική δικτύωση μοιάζει με δύο πράγματα που τα ξέρουμε από πολύ παλιά: με ένα καφενείο και με τον τελάλη που ανακοινώνει τι γίνεται. Η μόνη διαφορά είναι ότι στην κοινωνική δικτύωση έχουμε άυλες ενέργειες. Κάποιος κρύβεται πίσω από μια οθόνη, δεν τον γνωρίζουμε, ανακοινώνει κάτι, βρίζει, επιτίθεται, αλλά δεν τον ξέρουμε για να αντιδράσουμε. Αν ήταν σε ένα καφενείο εύκολα θα του έκλειναν το στόμα, αν ήταν επιθετικός. Αν ήταν ένας τελάλης σε ένα δρόμο η επίθεση θα ήταν απλή για να σταματήσει να λέει ανυπόστατα πράγματα. Τώρα η αντίδραση είναι δύσκολη.

The Social Reckoning: Η αμφισβήτηση

Ο Ουμπέρτο Έκο έχει αναφέρει ότι η αντίδραση σε μια φήμη λειτουργεί με δύο διαφορετικούς τρόπους: Αν κάποιος διαδώσει ότι ο Πάπας είναι ομοφυλόφιλος και αυτός αντιδράσει, τότε άλλοι θα πιστέψουν ότι μπορεί και να είναι. Αν δεν αντιδράσει τότε το θέμα θα ξεχαστεί. Στην κοινωνική δικτύωση όμως δεν γνωρίζουμε αυτόν που λέει μια ψεύτικη είδηση, δεν είναι μια εφημερίδα, ένα ραδιόφωνο ή μια τηλεόραση, είναι απλά ένας άνθρωπος που κάτι έχει πει, άγνωστος μεταξύ αγνώστων.

Αυτό που δεν ξέρουμε είναι αν αυτός ο άνθρωπος δουλεύει για έναν πολιτικό ή για μια εξτρεμιστική οργάνωση. Πολύ περισσότερο, πολλά τέτοια προφίλ είναι ψεύτικα και η αναζήτησή τους δεν οδηγεί πουθενά. Τα παραδείγματα είναι πολλά και εδώ δεν θα αναφέρουμε κανένα γιατί ο αναγνώστης έχει ζήσει κάποια από αυτά, αυτή η δολοφονία χαρακτήρων του είναι οικεία. Μπορούμε να θέσουμε το ερώτημα: Είναι μια καταστροφή το Facebook και το Instagram; Ένα μέσο σαν τέτοιο, από μόνο του, είναι κακό αν γίνει κακή χρήση, άρα θέλει κρίση και εγκράτεια από τον χειριστή του. Πόσοι όμως έχουν αυτές τις ικανότητες στην εποχή μας; Η απάντηση είναι, πολύ λίγοι. Είναι θέμα παιδείας, λοιπόν, για να ξεφύγουμε από τις παγίδες, αυτή την παιδεία την προσφέρει κυρίως η οικογένεια του καθενός.

The Social Reckoning: Η παγίδα

Μια βόλτα και μια προσεκτική παρατήρηση στο δρόμο θα μας πείσει ότι το κακό παράδειγμα το δίνουν οι γονείς των παιδιών. Το κινητό δεν είναι πλέον ένα εργαλείο, είναι η αυτονόητη προέκταση του χεριού και του μυαλού μας. Αυτή η εικόνα μεταδίδεται στο παιδί και ακολουθεί αυτό το παράδειγμα. Έτσι ο χρήστης γράφει κάτι, μιλάει με κάποιον, ουσιαστικά, όμως, εκφράζει έναν μονόλογο και απευθύνεται στον εαυτό του, αποζητά την αυτοεπιβεβαίωση, μια διαδικασία που είναι υστερική. Πείθεται από κάποιον εφόσον αυτός εκφέρει ένα λόγο που έχει στοιχεία που υπάρχουν στο δικό του αξιακό σύστημα. Τότε γίνεται όχλος, όπως τον είχε περιγράψει ο ΜακΛούαν, στο παγκόσμιο χωριό.

Ο αναγνώστης που θα διαβάσει αυτό το κείμενο θα πρέπει να ξέρει ότι, αφού «ανέβει» στην ιστοσελίδα, θα προωθηθεί στην κοινωνική δικτύωση. Ο κανόνας λέει ότι μια ψηφιακή καταγραφεί, όπως αυτό το άρθρο, από το ψηφιακό περιβάλλον ανακοινώνεται, όπως είναι το Facebook και το Instagram. Άρα πως να σας πω να εγκαταλείψετε την κοινωνική δικτύωση, αφού την χρησιμοποιώ και εκεί θα σας βρω; Μπορώ όμως να εκφράσω τον προβληματισμό μου για λελογισμένη χρήση αυτών των πλατφορμών. Μέχρι εκεί. Η ταινία μας προβληματίζει και αυτό είναι μεγάλη υπόθεση.

The Social Reckoning: Η σκηνοθεσία

Αξιόλογη η σκηνοθεσία, το σενάριο κάνει προσεγμένη αναφορά, έχει το παρελθόν και τον παρόν, αφήνει μια ελπίδα για μια καλύτερη ζωή. Το μοντάζ είναι γραμμικό, χωρίς ανατροπές, κάτι που θα κούραζε τον θεατή αν δεν υπήρχε το μεστό νόημα που «αιχμαλωτίζει» την προσοχή του. Πολύ καλές οι ερμηνείες της Μίκι Μάντισον, σαν Φράνσις Χάουγκεν, και του Τζέρεμι Άλλεν Γουάιτ, σαν Τζεφ Χόρβιτς. Πολύ σωστή χρήση των πλάνων αρχείου, δίνουν μια ντοκιμαντερίστικη δομή της ταινίας. Τα κοστούμια και οι χώροι μας δίνουν την εντύπωση της αμερικάνικης πόλης. Η ταινία ανήκει σε αυτή τη σχολή που θέλει τη μυθοπλασία να την βάλει μέσα στο ντοκουμέντο και να υπονοηθεί, με αυτό τον τρόπο, ένα μεγάλο πλέγμα που θα έχει μέσα του όλους αυτούς τους προβληματισμούς.

THE SOCIAL RECKONING

Σκηνοθεσία: Aaron Sorkin

Σενάριο: Aaron Sorkin

Ηθοποιοί: Mikey Madison (Φράνσις Χάουγκεν), Jeremy Allen White (Τζεφ Χόρβιτς), Betty Gilpin (Κριστίνα), Jeremy Strong (Μαρκ Ζάκερμπεργκ), Anna Lambe, Billy Magnussen (Τέντι Μαρκς), Wunmi Mosaku (Ράγια Ακινόλα), Patrick Fischler, Bill Burr (Τσάρλι Γκάριγκαν)

Φωτογραφία: Jeff Cronenweth

Μοντάζ: Alan Baumgarten

Μουσική: Alexandre Desplat

Ήχος: Peter Mulholland, Mark Noda

Σχεδιασμός ήχου: Darren Maynard

Σκηνικά: Shannon Gottlieb

Κοστούμια: Susan Lyall

Ειδικά εφέ: Tony Lazarowich

Οπτικά εφέ: Neil Impey, Jenna Sunde

Παραγωγοί: Stuart M. Besser, Todd Black, Peter Rice, Aaron Sorkin

Χώρα παραγωγής: ΗΠΑ

Έτος παραγωγής: 2026