NAZA

9 Οκτωβρίου, 2026 4 Λεπτά ανάγνωσης

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΩΝ

ΝΑΖΑ

Naza: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης

Table Of Content

ΝΑΖΑ
Naza: Η δομή
Naza: Η σύνθεση
Naza: Το κείμενο
NAZA

Είδαμε τελικά την ταινία «Naza», λέω τελικά γιατί την περασμένη κινηματογραφική εβδομάδα δεν υπήρχαν εισιτήρια, έδιωχναν κόσμο, αλλά δεν ήθελαν να την προβάλλουν στο Ολύμπιον, αντί του Ζάννα, που χωράει περισσότερο κόσμο, αυτό θα γίνει την ερχόμενη εβδομάδα, αν και το Ολύμπιον δεν ήταν γεμάτο ούτε το μισό. Αυτός είναι ο λόγος που καθυστέρησα να γράψω την κριτική μου. Η ταινία αναφέρεται στη γενοκτονία στη Γάζα. Το γεγονότα είναι γνωστά.

Naza: Η δομή

Οι δύο σκηνοθέτες κάνουν ένα ντοκιμαντέρ, οι λήψεις του έχουν γίνει σε κάποιες ταράτσες στο Ισραήλ, κρυφά. Είναι Ισραηλίτες και τολμούν να πουν τα πράγματα με το όνομα τους. Έχουν πάρει συνεντεύξεις από πρώην αξιωματούχους ή στρατιώτες του ισραηλινού στρατού, οι οποίοι δέχτηκαν να μιλήσουν με όρο την ανωνυμία τους. Τα πρόσωπα και η φωνή τους είναι αλλοιωμένα για να μην αναγνωριστούν από τις ισραηλινές αστυνομικές δυνάμεις. Άλλωστε, επίσημα το Ισραήλ αφαίρεσε την ιθαγένεια από τους δύο σκηνοθέτες, χαρακτηρίζοντας τους προδότες. Είναι εύκολο να καταλάβουμε την τρομοκρατία που κυριαρχεί σε αυτή τη χώρα.

Οι ερωτήσεις είναι όλες μέσα στο θέμα. Πολλές φορές είναι αιχμηρές. Βάζουν σε δύσκολη θέση τους συνεντευξιαζόμενους. Το θέμα της γενοκτονίας των Παλαιστινίων τίθεται πολλές φορές. Τα ερωτήματα έχουν να κάνουν με το αν αυτοί ήξεραν ότι σκοτώνουν μικρά παιδιά και αμάχους, αυτό που ονομάζουν naza, παράπλευρες απώλειες, στον ισραηλινό στρατό. Η απάντηση είναι πολλές φορές καταφατική. Η επόμενη ερώτηση είναι γιατί το έκαναν, γιατί το συνέχιζαν. Η απάντηση είναι ότι αυτές ήταν οι διαταγές, αυτό ήταν το σύστημα. Είναι εύκολο να καταλάβουμε ότι ο Νετανιάχου και τα ακροδεξιά βαρίδια που έχει στην κυβέρνησή του δημιουργούν φονικές μηχανές, ανθρώπους χωρίς συνείδηση.

Naza: Η σύνθεση

Το μοντάζ που χρησιμοποιούν δημιουργεί παράλληλες εικόνες που παράγονται στο θυμικό του ανθρώπου, όπως συμβαίνει στο διανοητικό μοντάζ του Σεργκέι Αϊζενστάιν. Για αυτό τον λόγο έχουν εικόνες αρχείου που είναι συνδεδεμένες έτσι ώστε να παράγουν έννοιες που παραλληλίζουν αυτές τις πρακτικές με αυτές των ναζί. Αυτή η διαπίστωση ακούγεται ξεκάθαρα και αβίαστα από τους συνεντευξιαζόμενους, χωρίς να την εκμαιεύσουν οι σκηνοθέτες. Με ανάλογο τρόπο κάνουν τον παραλληλισμό των βομβαρδισμών των σπιτιών στη Γάζα, την αφόρητη ζωή εκεί με την άνετη διαβίωση και τις μεγάλες πολυκατοικίες στο Τελ Αβίβ.

Δημιουργείται εξαιρετικός ρυθμός που δεν αφήνει τον θεατή να αποσπάσει την προσοχή του από την οθόνη. Η ταινία είναι γροθιά στο στομάχι. Το θέμα της παρακολούθησης από τα κινητά τηλέφωνα, η δυνατότητα να βλέπουν και να ακούν τι λέει κάποιος από μεγάλη απόσταση, να βρίσκουν το στίγμα του και, βάσει αυτού, να ισοπεδώνουν μια ολόκληρη γειτονιά, είναι ένα άλλο πολύ σοβαρό θέμα που έχει να κάνει με τη δική μας χώρα, με το σκάνδαλο των υποκλοπών, όπως έχει αποκαλυφθεί στις μέρες μας, με πρωταγωνιστές ισραηλινούς τεχνικούς.

Naza: Το κείμενο

Ο θεατής εύκολα εμπλέκεται στην υπόθεση. Ο φασισμός είναι ένας κίνδυνος που εύκολα μπορεί να επανέλθει και να καταστρέψει ολόκληρες κοινωνίες. Η ιστορία φαίνεται ότι δεν μας διδάσκει πολλά πράγματα αν δεν καταλάβουμε τι έχει γίνει και γιατί, αν δεν μπούμε στη θέση του πληγέντα. Η ταινία δικαίως χειροκροτήθηκε για 25 λεπτά στο Φεστιβάλ Βενετίας, δικαίως γεμίζει τις αίθουσες. Οι θεατές φεύγουν προβληματισμένοι, είναι σοκ ο καταγγελτικός λόγος από τους Ισραηλινούς σκηνοθέτες. Ο άνθρωπος που δολοφονείται από τυφλά χτυπήματα θα μπορούσε να ήταν συγγενείς μας ή, ακόμα, να είμαστε εμείς οι ίδιοι. Ποιος μπορεί να το αποκλείσει; Όταν η ταινία τελειώνει αρχίζει να παράγεται το δικό μας κείμενο.

Ένα εξαιρετικό ντοκιμαντέρ που μας θυμίζει αυτά του Ζαν Ρους, του Κρις Μαρκέρ και άλλων που έχουν χρησιμοποιήσει τον λόγο του ντοκιμαντέρ για να δημιουργήσουν μια αφήγηση που παράγεται στο ασυνείδητο του θεατή που, πλέον, γίνεται αναγνώστης του κινηματογραφικού κειμένου. Με αυτό τον τρόπο ο πολιτικός λόγος είναι αυτός που σχηματίζεται από τον θεατή-αναγνώστη και, όπως είναι κατανοητό, διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Μην τη χάσετε.