ΣΙΩΠΗΛΗ ΦΙΛΗ

14 Οκτωβρίου, 2026 4 Λεπτά ανάγνωσης

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΩΝ

SILENT FRIEND

Σιωπηλή φίλη: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης

Table Of Content

SILENT FRIEND
Σιωπηλή φίλη: Τα πειράματα
Σιωπηλή φίλη: Η μελέτη
Σιωπηλή φίλη: Το συναίσθημα
Σιωπηλή φίλη: Η αφήγηση
ΣΙΩΠΗΛΗ ΦΙΛΗ
(SILENT FRIEND
STILLE FREUNDIN)

Ένας νευροχειρούργος έρχεται στο Πανεπιστήμιο Μάργκουργκ και κάνει βιοχημικά πειράματα σε ένα δέντρο γκίνγκο. Τον 18ο αιώνα μια γυναίκα, η πρώτη φοιτήτρια στη χώρα της, μελετά το ίδιο δέντρο. Στα μέσα του 19ου αιώνα μια γυναίκα φοιτήτρια μελετά το ίδιο δέντρο και ένα γεράνι, κάνοντας πειράματα για να βρει τις αντιδράσεις τους. Η φίλη, το δέντρο, που παραμένει σιωπηλή, μας διδάσκει πολλά πράγματα για τον άνθρωπο και τις συμπεριφορές του.

Σιωπηλή φίλη: Τα πειράματα

Αλλά, ας τα πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ο 18ος αιώνας, στην Ευρώπη, δεν ήταν φιλικός για τις γυναίκες που ήθελαν να σπουδάσουν. Στη Γερμανία υπήρχε το ταμπού εναντίον των γυναικών που, ουσιαστικά, τις ήθελε να μένουν στο σπίτι και να κάνουν τις δουλειές του σπιτιού, κάτι που σήμερα ακούγεται υβριστικό. Μια γυναίκα σπουδάζει στην Ελβετία, γνωρίζει πολλά σχετικά με τη βιολογία, αποφασίζει να σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο στη Γερμανία, στην πατρίδα της, περνά από τη συνέντευξη και ασχολείται με τα πειράματα στα φυτά, αλλά και με τη φωτογραφία. Αυτό που βλέπουμε είναι ότι διακρίνει σε αυτά κάτι σχετικό με τον άνθρωπο, όσον αφορά στην όψη και στον σχηματισμό, τελικά στην έκφραση.

Περίπου 100 χρόνια αργότερα, μια άλλη γυναίκα κάνει πειράματα σε ένα γεράνι, μελετά το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο, μέσα από αυτό θέλει να δει τις συμπεριφορές του φυτού. Παράλληλα, μελετά το γκίνγκο, όπως η φοιτήτρια πριν 100 χρόνια, αλλά με πιο εξελιγμένες μεθόδους. Σε αυτή τη διαδικασία εμπλέκει έναν άλλο φοιτητή που είναι κρυφά ερωτευμένος μαζί της. Αυτός κάνει μελέτες στο γεράνι πιο εξειδικευμένες που δείχνουν τις συμπεριφορές του, κάνοντας αυτά τα πειράματα περισσότερο από ένστικτο.

Σιωπηλή φίλη: Η μελέτη

Το 2020 ένας καθηγητής της νευροχειρουργικής δίνει διάλεξη στο ίδιο Πανεπιστήμιο και, αποκλεισμένος από την επιδημία του covid, θα κάνει πειράματα στο ίδιο δέντρο, αλλά αυτή τη φορά αποτυπώνει τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα σε μια ολογραφική απεικόνιση. Αυτό που θέλει να βρει είναι πως απεικονίζεται η διαδικασία της γονιμοποίησης σε ένα ολόγραμμα και πως γίνεται αυτή σε ένα δέντρο.

Στα πειράματα της γυναίκας στον 19ο αιώνα και του καθηγητή της νευροχειρουργικής μας βάζουν στη μελέτη των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων στα φυτά. Αυτός ο κλάδος της επιστήμης έχει αναπτυχθεί τα τελευταία 30 χρόνια. Η απάντηση στο ερώτημα -αν ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη ενός φυτού;- δεν έχει ακόμα δοθεί. Η ταινία δεν θέλει να μπει σε αυτή τη μελέτη, αλλά μας βάζει στο πεδίο της ποιητικής στις συμπεριφορές ενός φυτού, ουσιαστικά κατά πόσο μπορούμε να διακρίνουμε το συναίσθημα και να το ερμηνεύσουμε με τα μαθητικά. Το συναίσθημα μπορούμε να το περιγράψουμε με μαθηματικούς όρους; Όχι, είναι η απάντηση. Όμως το πεδίο των μαθηματικών που αγγίζει τη φιλοσοφία θα δώσει θετική απάντηση.

Σιωπηλή φίλη: Το συναίσθημα

Όντως, τα ανώτατα μαθηματικά μπαίνουν στον τομέα της φιλοσοφίας, μπορούμε να μεταφράσουμε το συναίσθημα με μαθηματικούς όρους. Τα ανώτατα μαθηματικά μπαίνουν στον χώρο του φαντασιακού, στη ποίηση. Το συναίσθημα είναι απροσδιόριστο όπως μια περίπλοκη μαθηματική έννοια. Θα βρούμε και στα δύο την αμφιβολία, όπως η σκέψη που αναφέρει ότι για κάτι που είμαστε σίγουροι στα μαθηματικά, στην πραγματικότητα δεν είμαστε σίγουροι. Σε αυτή τη σκέψη βλέπουμε τη δομή του σημαίνοντος, που είναι απροσδιόριστο και προσδιορισμένο, συγχρόνως, και του σημαινομένου, που εννοιοδοτεί, αυτά που τα βλέπουμε στις συμπεριφορές και τον λόγο του ανθρώπου. Συμβαίνει αυτό και στα φυτά;

Η ταινία μας βάζει σε αυτό το πεδίο. Με αργό τρόπο, αναγκαίο για να περιγράψει τις περίπλοκες έννοιες, με παράλληλο μοντάζ στις τρεις περιπτώσεις των ερευνητών, στην ένωση των τριών ιστοριών, στο τέλος, φτάνουμε στο σημείο να διακρίνουμε την παράλληλη διαδικασία του ανθρώπου και των φυτών, τη συνάφειά τους, τελικά το αυτονόητο ότι ο άνθρωπος και τα ζώα έχουν άμεση σχέση τόσο στις συμπεριφορές τους όσο και στην επεξεργασία των πληροφοριών, των κωδίκων, το βλέπουμε στην οθόνη ως μια προφανή παράσταση που είναι η ζωή του ανθρώπου. Η σκηνοθεσία είναι πολύ προσεχτική στη χρησιμοποίηση των αφηγηματικών μερών έτσι ώστε να παράγονται έννοιες, στο μοντάζ, που, τελικά, θα μιλήσουν στον άνθρωπο με τον δικό τους τρόπο.

Σιωπηλή φίλη: Η αφήγηση

Οι ηθοποιοί είναι οι φορείς που τραβούν τον αφηγηματικό ιστό, του δίνουν σάρκα και οστά, τον φτάνουν σε ένα σημείο που, ολοκληρωμένος πλέον ως αφήγηση, προσφέρεται στον θεατή ως ένα προτεινόμενο παράδειγμα αφήγησης και τρόπου ζωής, μια μελέτη που θα κάνει ο θεατής, πρώτα ασυνείδητα, μετά συνειδητά για να παράγει τη δική του, αυστηρά προσωπική, αφήγηση. Έτσι η ταινία ολοκληρώνεται και γίνεται κτήμα του θεατή, ουσιαστικά στη μεταθέαση. Ο σκηνικός κόσμος και τα κοστούμια παίζουν τον δικό τους σημαντικό ρόλο, βοηθούν να «αναστηθεί» ένας ολόκληρος κόσμος. Η μουσική συνοδεύει την αφήγηση και τονίζει μόνο στα σημεία όπου θα πρέπει να έχουμε αφηγηματική ένταση. Μια ταινία που θα πρέπει να τη δείτε με προσοχή και να της αφιερώσετε τον απαιτούμενο χρόνο.

ΣΙΩΠΗΛΗ ΦΙΛΗ

(SILENT FRIEND

STILLE FREUNDIN)

Σκηνοθεσία: Ildikó Enyedi

Σενάριο: Ildikó Enyedi, Tina Kaiser (δραματουργία), Corinne Le Hong (γερμανικοί διάλογοι)

Ηθοποιοί: Tony Leung Chiu-wai (Τόνι), Tony Leung Chiu-wai (Γκρέτε), Enzo Brumm (Χάνες), Léa Seydoux (Αλίς), Sylvester Groth (Άντον), Johannes Hegemann (Τόμας), Marlene Burow (Γκούντουλα), Martin Wuttke (κ. Φακς)

Φωτογραφία: Gergely Pálos

Μοντάζ: Károly Szalai

Μουσική: Kristóf Kelemen, Gábor Keresztes

Ήχος: Moritz Unger, André Zacher

Σκηνικά: Ivett Szász, Vicky von Minckwitz

Κοστούμια: Peri de Bragança

Οπτικά εφέ: Béla Klingl, Árpád Koós

Παραγωγοί: Reinhard Brundig, Nicolas Elghozi, Mónika Mécs, Morgane Olivier, Meng Xie, Frédéric Bouté, Ernõ Mesterházy, Olivier Père

Χώρα παραγωγής: Γερμανία, Ουγγαρία, Γαλλία, Κίνα

Έτος παραγωγής: 2025

Είδος: τραγωδία, ηθογραφία, βιογραφία

Γλώσσα: αγγλικά, γερμανικά, καντονέζικα