ΤΑΙΝΙΕΣ

THE BOOK OF SOLUTIONS

Το λυσάρι της ζωής: γράφει ο Γιάννης Πετρόπουλος

Αν αναρωτηθήκατε ποτέ ακριβώς ο Μισέλ Γκοντρί, ο χαρισματικός Γάλλος σκηνοθέτης του «Eternal sunshine of the spotless mind», έγινε ο πιο ενοχλητικός δημιουργός στον κόσμο, θα μπορούσε κανείς να πει πως η απάντηση είναι: «Ήταν πάντα έτσι.» Κι όμως, κανείς -ούτε κι εγώ- δεν τον σκέφτεται ακριβώς με αυτόν τον τρόπο.

Το λυσάρι της ζωής: Ο συνδυασμός

Αυτό συμβαίνει επειδή τα λίγα έργα του που έφτασαν στο προσκήνιο διαθέτουν έναν ιδιαίτερο συνδυασμό δεξιοτεχνίας και γοητείας. Λατρεύω το «Eternal sunshine», μια δεξιοτεχνική ταινία που ταυτόχρονα σου λυγίζει το μυαλό και σου ραγίζει την καρδιά. Μπορεί κανείς να το χαρακτηρίσει απλώς ως το αριστούργημα του σεναριογράφου Τσάρλι Κάουφμαν, αλλά η αλήθεια είναι ότι ο Γκοντρί το σκηνοθέτησε -τα άλματα στον χρόνο, οι συναισθηματικά εκρηκτικές ερμηνείες του Τζιμ Κάρεϊ και της Κέιτ Γουίνσλετ- με μια δεξιοτεχνική αίσθηση παιχνιδιού και βαρύτητας.

Πάντα άκουγα ότι το σενάριο που είχε παραδώσει αρχικά ο Κάουφμαν ήταν διπλάσιο σε πολυπλοκότητα, και ότι ο Γκοντρί ήταν εκείνος που είχε τη σοφία να συνεργαστεί μαζί του για να το απογυμνώσουν. Το 2004, όταν κυκλοφόρησε το «Eternal sunshine», ήταν μόλις η δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του Γκοντρί, ως σκηνοθέτη, και από εκεί και πέρα έμοιαζε πως μπορούσε να κάνει τα πάντα. Αντί γι’αυτό, όμως, κατέληξε να εκραγεί σε μια ριπή από κομφετί ελαφρόμυαλης, παραδοξολόγης ιδιορρυθμίας.

Το λυσάρι της ζωής: Η λατρεία

Το «Το λυσάρι της ζωής», που έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Καννών, είναι η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Γκοντρί εδώ και οκτώ χρόνια, και είναι πιθανότατα η χειρότερη που έχει γυρίσει ποτέ. Κι όμως, όπως και οι υπόλοιπες αποτυχίες του, χαρακτηρίζεται από ένα είδος ερμητικά κλειστής, σκανταλιάρικης αυτολατρείας. Ο Γκοντρί δεν έχει χάσει ποτέ την τεχνική του ως σκηνοθέτης. Είναι ο δημιουργός που, στα χρόνια των μουσικών βίντεο και των τηλεοπτικών διαφημίσεων, επινόησε το bullet-time τρία χρόνια πριν από το «Matrix».

Η ταινία «Το λυσάρι της ζωής» ξετυλίγει την ιστορία του με την ίδια αλλοπρόσαλλη, χαριτωμένα αυτάρεσκη αυτοπεποίθηση που χαρακτηρίζει τις γεμάτες από τις δικές τους ιδιοτροπίες κωμωδίες του Γκοντρί, όπως το συγχυσμένο ονειρικό παραλήρημα βιντεοκλάμπ «Be kind rewind» (2008), η σουρεαλιστική ρομαντική τραγωδία «Mood indigo» (2013), το δράμα δύο παιδιών σε ταξίδι στη Γαλλία «Microbe and Gasoline» (2015), ή η ταινία που σηματοδότησε την κατάρρευση της αμερικανικής στούντιο-καριέρας του, η πραγματικά απαίσια επανεκδοχή του «The green hornet» το 2011 (θυμάστε; Ο Σεθ Ρόγκεν έπαιζε τον Green Hornet, κάτι που αποδείχθηκε μεγάλο “όχι”).

Το λυσάρι της ζωής: Η μαγεία

Επειδή το «Eternal sunshine» είναι μια τόσο σπουδαία και δικαίως διάσημη ταινία, και επειδή ο Γκοντρί υπήρξε πραγματικός μάγος του μουσικού βίντεο. Γι’αυτό συνεργάστηκε με όλους, από την Björk και τους White Stripes μέχρι τον Lenny Kravitz, τη Belinda Carlisle, τον Donald Fagen, τη Sinéad O’Connor, τον Malcolm McLaren, τους Rolling Stones, τους Daft Punk, τη Sheryl Crow και τους Radiohead. Αυτά τα επιτεύγματα έχουν επισκιάσει αυτό που τελικά αποδεικνύεται πως είναι η ουσία της αισθητικής του Γκοντρί. Οι υπόλοιπες ταινίες του είναι κατσαρόλες γεμάτες με ξεφλουδισμένη ιδιοτροπία, ρετρό νοσταλγία και ακόμη περισσότερη ξεφλουδισμένη ιδιοτροπία. Συνήθως παρουσιάζουν ονειροπόλους που είναι και αποτυχημένοι, τεχνολογικές κατασκευές με μια πρόχειρη DIY αισθητική, όλα καλυμμένα με… ακόμη περισσότερη ιδιοτροπία.

Αυτό που τοποθετεί το «Το λυσάρι της ζωής» σε μια δική του, ιδιαίτερη κατηγορία αποτυχημένης ταινίας του Γκοντρί είναι το γεγονός ότι η ταινία αφορά σε έναν σκηνοθέτη, ο οποίος γυρίζει μια ταινία τόσο θολή και τόσο «πολύτιμη» που μοιάζει σαν το ίδιο το έργο που βλέπουμε να προσπαθεί να ανεβάσει την ιδιοτροπία του Γκοντρί σε ένα νέο επίπεδο μετα-ενόχλησης. Στην εναρκτήρια σκηνή, ο σκηνοθέτης, Μαρκ (Πιερ Νινέ), ένας γενειοφόρος τριαντάρης που θεωρεί τον εαυτό του θρύλο, συναντά τα στελέχη του ανεξάρτητου στούντιο που χρηματοδοτεί το νέο του πρότζεκτ.

Το λυσάρι της ζωής: Η ενόχληση

Η ταινία που γυρίζει διαρκεί 4 ώρες και 7 λεπτά, αλλά εκείνος ήδη ξέρει ότι είναι αριστούργημα. Επιτίθεται σε όλους με τις ενοχλητικές ιδέες του, σε σημείο που όταν ο υπεύθυνος του στούντιο τον απορρίπτει, δεν μπορούμε παρά να ταχθούμε με το μέρος του στούντιο. Ο Μαρκ, συντετριμμένος από την αντίδραση, βγαίνει έξω για να κάνει τσιγάρο -μόνο που δεν καπνίζει. Στην πραγματικότητα, τρέχει προς την αίθουσα μοντάζ για να κλέψει την ταινία, μαζί με τον εξοπλισμό, ώστε να εμποδίσει το στούντιο να «καταστρέψει» το όραμά του.

Ο Γκοντρί κινηματογραφεί όλα αυτά με μια δηκτική σατιρική διάθεση που αφήνει, για λίγο, ανοιχτό το ενδεχόμενο ότι η ταινία ίσως κοροϊδεύει τον ήρωά της. Μόνο που ο Γκοντρί δεν μένει ποτέ πραγματικά στην οπτική γωνία κάποιου άλλου. Συμπαθεί υπερβολικά τον Μαρκ για να τον καρφώσει. Ο Μαρκ και η μοντέρ του, Σαρλότ (Μπλανς Γκαρντέν), κατευθύνονται στο χωριό Σεβάν, όπου κλείνονται στο εξοχικό σπίτι της θείας του Μαρκ, Ντενίζ (Φρανσουάζ Λεμπρέν). Εκεί, ο Μαρκ σκοπεύει να ολοκληρώσει την ταινία με τους δικούς του μεγαλοπρεπείς όρους.

Το λυσάρι της ζωής: Οι αναφορές

Μια ταινία για το πώς φτιάχνεται μια ταινία μπορεί να είναι ένα ακαταμάχητο είδος, αλλά αυτό δεν είναι πραγματικά το «Το λυσάρι της ζωής». Ο Γκοντρί τοποθετεί τον Μαρκ, με όλη του την σκανταλιάρικη αυτοθαυμαζόμενη διάθεση, στο κέντρο, ώστε να περνάμε υπερβολικά πολύ χρόνο απολαμβάνοντας πόσο μοιάζει με τον επιδέξιο Zoomer απόγονο του Ζαν-Πιερ Λεό -ενός ηθοποιού που θεωρούμε γίγαντα (και είναι), αν και ο Λεό, στη δεκαετία του ’70, έπαιξε περισσότερους από όσους του αναλογούσαν ενοχλητικούς, αποξενωμένους, ναρκισσιστές πιτσιρικάδες.

Ο Πιερ Νινέ, ο Γαλλοβελγος ηθοποιός που είναι περισσότερο γνωστός για την ερμηνεία του ως Ιβ Σεν Λοράν στη γαλλική βιογραφική ταινία του 2014 -που του χάρισε το βραβείο Σεζάρ Α’ Ανδρικού Ρόλου-, ξεκινά από εκεί. Ως Μαρκ, μοιάζει με τον Λεό του «Day for night» υποβαθμισμένο σε έναν ενοχλητικό χαζοχαρούμενο, με λεπτά καμπυλωτά χείλη και αμυγδαλωτά μάτια που τα βλέπουν όλα αλλά δεν αντιδρούν σε τίποτα. Το μόνο που υπάρχει για τον Μαρκ είναι ό,τι βρίσκεται μέσα στο ίδιο του το κεφάλι.

ΤΟ ΛΥΣΑΡΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

(THE BOOK OF SOLUTIONS)

Σκηνοθεσία: Michel Gondry

Σενάριο: Michel Gondry, Michel Gondry (αγγλική έκδοση)

Φωτογραφία: Laurent Brunet, Julien Roux

Μοντάζ: Elise Fievet

Μουσική: Étienne Charry

Ήχος: Thomas François, Lola Ripoll, Guillaume Le Braz

Κοστούμια: Florence Fontaine

Παραγωγοί: Georges Bermann

Ηθοποιοί: Pierre Niney (Μαρκ Μπέκερ), Blanche Gardin (Σαρλότ), Françoise Lebrun (Ντενίζ Μπέκερ), Frankie Wallach (Σύλβια), Camille Rutherford (Γκαμπριέλ), Mourad Boudaoud (Κάρλος), Vincent Elbaz (Μαξ Λαπόρτ), Sting (Στίνγκ)

Χώρα παραγωγής: Γαλλία

Έτος παραγωγής: 2023

Είδος: κωμωδία

Γλώσσα: γαλλικά, αγγλικά

Χρώμα: έγχρωμη

Διάρκεια: 102΄

Εταιρεία διανομής: Feelgood Entertainment

Ημερομηνία εξόδου στις αίθουσες: 23/4/2026

Για περισσότερες πληροφορίες για τους συντελεστές και τα τεχνικά χαρακτηριστικά της ταινίας δείτε εδώ.

 

Διαβάστε τη συνέντευξη του σκηνοθέτη

Διαβάστε τα κινηματογραφικά ρεπορτάζ που έχουμε δημοσιεύσει

 Η τελευταία συνεδρία του Φρόιντ

Η θάλασσα τον χειμώνα