ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΩΝ

ORWELL: 2+2=5

Όργουελ 2+2=5: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης

Αν σας πουν ότι 2+2=5 σίγουρα θα το βρείτε λάθος ή παράλογο. Ας μείνουμε στο παράλογο. Αυτό ακριβώς αυτή η ταινία διαπραγματεύεται, μέσα από την οπτική του Τζορτζ Όργουελ. Ντοκουμέντα εκείνης της εποχής, κείμενα και ημερολόγια του Τζορτζ Όργουελ, σύγχρονα γεγονότα είναι το περιεχόμενο αυτής της ταινίας που βρίσκεται ανάμεσα στο ντοκιμαντέρ και τη μυθοπλασία, είναι αυτό που λέμε δημιουργικό ντοκιμαντέρ.

Όργουελ 2+2=5: Ποιο είναι το σωστό;

Ας τα πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. 2+2=4, αυτό είναι το σωστό. Αν όμως κάποιος πει ότι κάνει 5 και αυτός έχει εξουσία, τότε το 5 είναι το σωστό. Γίνεται σωστό με την επιβολή της εξουσίας του. Αυτό υποστηρίζει ο Όργουελ μιλώντας στο μικρό γιο του. «2+2 πόσο κάνουν», τον ρωτάει. «4», απαντά αυτός. «Είσαι σίγουρος;», τον ρωτάει ξανά. Ο μικρός τον κοιτάει παράξενα. Ο πατέρας του τού δείχνει να ξέρει τι λέει. Ο μικρός το καταλαβαίνει. «Αν κάποιος έχει εξουσία κάνει 5», του λέει. Δεν θα πάμε, ακόμα, στις θεωρίες για την υποκειμενικότητα της πραγματικότητας, θα μείνουμε στην επιβολή μιας άποψης και θα εξετάσουμε το κέντρο αυτών των διαταγών.

Δείτε που και ποιες ώρες προβάλλονται

οι ταινίες στη Θεσσαλονίκη, την υπόθεση,

το τρέιλερ, την κριτική, παραπομπή

στο imdb για κάθε ταινία εδώ.

Στο «1984», γραμμένο τουλάχιστον 50 χρόνια πριν, του Τζορτζ Όργουελ, αυτό είναι το θέμα του βιβλίου. «Η φάρμα των ζώων» συμπληρώνει την επιχειρηματολογία του. Το «1984» έχει γίνει ταινία, πλάνα της χρησιμοποιούνται σε αυτή την ταινία ντοκιμαντέρ. Το ίδιο συμβαίνει με τη «Φάρμα των ζώων». Από μόνα τους αυτά τα πλάνα δεν μπορούν να κάνουν τη σύνδεση της οργουελικής επιχειρηματολογίας με την εποχή μας. Για να γίνει αυτό χρησιμοποιούνται πλάνα από επίκαιρα και από ειδήσεις, υλικό που αναφέρεται στο χρονικό διάστημα από το 1937 μέχρι τις μέρες μας. Αυτό το υλικό θα μονταριστεί για γίνει η ταινία που δεν εξηγεί με άμεσο τρόπο, αλλά αφήνει τον οπτικό λόγο να δώσει όσες εξηγήσεις χρειάζεται. Αποφεύγει τη φωνή ενός προσώπου που δεν φαίνεται, τον αόρατο αφηγητή ή τη φωνή off, όπως λέγεται. Υπάρχει μόνο η φωνή αυτού που κρατά το ημερολόγιό τους, του Τζωρτζ Όργουελ. Με αυτό τον τρόπο εντάσσεται εξολοκλήρου στην κινηματογραφική τέχνη. Για αυτό λέμε ότι έχουμε ένα μυθοπλαστικό ή δημιουργικό ντοκιμαντέρ, μια σύγχρονη γραφή.

Όργουελ 2+2=5: Το πραγματολογικό

Αυτά που έλεγε ο Όργουελ φάνταζαν παρανοϊκά ή απίθανα να γίνουν. Ο Μίλαν Κούντερα το αναφέρει, αλλά συμπληρώνει ότι αυτή η πρώτη άποψή του άλλαξε όταν είδε τα πράγματα πιο ώριμα. Η αμφισβήτηση των πραγμάτων ήρθε στον Όργουελ από πολύ μικρή ηλικία. Θεμελιώθηκε όταν υπηρέτησε για πέντε χρόνια στην αστυνομία στην Ινδία. Εκεί σιχάθηκε τον εαυτό του, πρώτα, και την εξουσία, στη συνέχεια, με αποτέλεσμα να παραιτηθεί και να αφοσιωθεί στη συγγραφή, μένοντας σε ένα νησί της Σκωτίας. Τότε ξεκίνησε να γράφει τη «Φάρμα» και το «1984». Το τελευταίο προφήτεψε τα γεγονότα που έγιναν πριν το 1984. Ο ναζισμός, ο φραγκισμός και ο απολυταρχισμός στην Αγγλία ήταν η πρώτη ύλη για αυτή τη συγγραφή.

Ο Φραντς Κάφκα κάπου επικοινωνεί με τον Όργουελ. Κάπου εκεί θα βρούμε το «Alphaville», του Ζαν-Λυκ Γκοντάρ. Στον άνθρωπο επιβάλλεται μια άποψη σε τέτοιο βαθμό και με τέτοιο τρόπο που πλέον κάθε απάντηση μπορεί να είναι λάθος. Άρα δε φτάνει να απαντήσεις σωστά, θα πρέπει να έχεις και τα σωστά επιχειρήματα. Ο οργουελικός κόσμος του «1984» φαίνεται υπερβολικός και δυστοπικός. Αυτή η άποψη αλλάζει όταν δούμε πιο βαθιά το οργουελικό έργο. Αυτό αναλαμβάνει να το κάνει η ταινία. Παραθέτει ένα κείμενο του Όργουελ και το συνδέει με δηλώσεις πολιτικών της εποχής μας. Τότε το παράξενο και εξωφρενικό του Όργουελ γίνεται ρεαλιστικό πιο πολύ από μια πραγματεία που αναλύει την παγκόσμια πολιτική κατάσταση και, τελικά, πιο δυνατό.

Όργουελ 2+2=5: Το μοντάζ

Η σύζευξη αυτών των δύο κειμένων μας οδηγεί σε έναν άλλο δρόμο: Έχει σημασία αυτά που λέει ένα πρόσωπο, όμως μεγαλύτερη έχει αυτό που κρύβεται πίσω από μια δήλωση. Με άλλα λόγια, η δήλωση σαν τέτοια είναι σωστή, όμως η πρόθεση είναι διαφορετική, άρα το κρυμμένο νόημα είναι άλλο. Πίσω από μια δημοκρατική δήλωση κρύβεται μια σκέψη που εδράζεται στο απολυταρχικό. Για παράδειγμα, οι δηλώσεις Τραμπ και Πούτιν είναι μια καλή περίπτωση για να κατανοήσουμε το δυϊσμό μιας πολιτικής δήλωσης. Άρα ποιο είναι σωστό και ποιο λάθος;

Ο Όργουελ απαιτεί από τον αναγνώστη του να εξασκήσει την κρίση του. Το ίδιο απαιτεί και η ταινία. Ο θεατής γίνεται αναγνώστης, σε πρώτη φάση, ακολούθως μεταλλάσσεται σε δημιουργό ενός άλλου κείμενου, του μετακειμένου της ταινίας που είναι η προσωπική δημιουργία του κάθε θεατή. Όταν η ταινία τελειώσει θα έχουμε την παραγωγή τόσων κειμένων όσοι είναι οι θεατές και όσες οι ψυχικές τους καταστάσεις που μεταβάλλονται όσο ο κινηματογραφικός λόγος εξελίσσεται. Αυτό επιτυγχάνεται με το μοντάζ αϊζενσταϊνικού τύπου, ειδικά του διανοητικού μοντάζ που συνθέτει τις δομές παράγοντας μια άλλη δομή διαφορετικού περιεχομένου από τις προηγούμενες δύο.

Όργουελ 2+2=5: Η σκηνοθεσία

Η σκηνοθεσία, σε αυτή την ταινία, ταυτίζεται με το μοντάζ. Επαληθεύεται η θεωρία που θέλει το μοντάζ να είναι η σκηνοθεσία στο τετράγωνο. Η δύσκολη εργασία ήταν η συλλογή των κειμένων και των αποσπασμάτων. Όντως, όπως έδειχναν οι τίτλοι τέλους, η έρευνα ήταν τεράστια. Βίντεο, κείμενα, ταινίες, όλα αυτά επιλέχθηκαν από μια τεράστια δεξαμενή, η επιλογή τους σαφώς ήταν δύσκολη, ο γνώμονας ήταν τόσο το νόημα που ήθελαν να παραχθεί όσο και ο ρυθμός που θα έπρεπε να υπάρχει για να αρθρωθεί ο κινηματογραφικός λόγος έτσι ώστε να αφήνει τόσα κενά που η παραγωγή ενός άλλου λόγου, όπως προείπαμε, να είναι εφικτή. Αυτή την εξαιρετική ταινία απλά μην τη χάσετε, είναι χρήσιμη για τον τρόπο που θα μπορείτε να διαμορφώσετε την άποψη σας από τη θέαση ή το άκουσμα απόψεων άλλων ανθρώπων. Έρχεται με 10 βραβεία από φεστιβάλ και Ενώσεις Κριτικών.

ΟΡΓΟΥΕΛ 2+2=5

(ORWELL: 2+2=5)

Σκηνοθεσία: Raoul Peck

Σενάριο: Raoul Peck

Φωτογραφία: Benjamin Bloodwell, Stuart Luck, Julian Schwanitz

Μοντάζ: Alexandra Strauss

Μουσική: Alexei Aigui

Ήχος: Steven Ghouti, Benoît Hillebrant

Οπτικά εφέ: Christophe Laya

Παραγωγοί: George Chignell, Alex Gibney, Raoul Peck, Nick Shumaker

Ηθοποιοί: Damian Lewis (φωνή του Όργουελ), οι ίδιοι: George Orwell, U Win Khine, Eric Ruf, Min Aung Hlaing, Augusto Pinochet, Ferdinand Marcos, Yoweri Museveni, Vladimir Putin, Viktor Orbán, George W. Bush, Colin Powell, Richard Blair, Donald Trump, Sidney Powell κ. ά.

Χώρα παραγωγής: ΗΠΑ, Γαλλία

Έτος παραγωγής: 2025

Γλώσσα: αγγλικά, βιρμανικά, ρωσικά, γαλλικά, ισπανικά, μανδαρινά

Είδος: δημιουργικό ντοκιμαντέρ

Χρώμα: έγχρωμη και ασπρόμαυρη

Διάρκεια: 119΄

Εταιρεία διανομής: Cinobo

Ημερομηνία εξόδου στις αίθουσες: 26/3/2026

Για περισσότερες πληροφορίες για τους συντελεστές και τα τεχνικά χαρακτηριστικά της ταινίας δείτε εδώ. 

 

Δείτε που και ποιες ώρας προβάλλονται οι ταινίες στους κινηματογράφους

Διαβάστε τις κριτικές κινηματογράφου που έχουμε δημοσιεύσει

Δυστυχώς βρίζω

Στη σκιά της πορτοκαλιάς

Τελευταία κλήση