ΟΙ ΔΟΚΙΜΑΣΤΡΙΕΣ
ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΩΝ
THE TASTERS
Οι δοκιμάστριες: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης
Table Of Content
Βασισμένη στο βιβλίο, που έγινε διεθνή επιτυχία, «Στο τραπέζι του λύκου», η ταινία «Οι δοκιμάστριες», του Silvio Soldini, αναφέρεται σε έξι κοπέλες που ζούσαν ένα χωριό της Πρωσίας και επιτάχθηκαν από τους Γερμανούς για να δοκιμάζουν το φαγητό πριν το φάει ο Χίτλερ. Η αφήγηση επικεντρώνει στη Ρόζα που έρχεται στα πεθερικά της από το Βερολίνο που έχει βομβαρδιστεί. Ο άντρας της πολεμά στο ρωσικό μέτωπο και δεν ξέρουν πότε θα επιστρέψει. Είναι η μόνη που θα επιζήσει από τις έξι κοπέλες επειδή θα δραπετεύσει για να επιστρέψει στο Βερολίνο, όταν ο πόλεμος θα έχει τελειώσει.
Οι δοκιμάστριες: Οι αντιθέσεις
Η πρώτη αντίθεση που υπάρχει είναι αυτή της πρωτευουσιάνας με τις επαρχιώτισσες. Υπάρχει μια κόντρα ανάμεσα στη Ρόζα και στις άλλες κοπέλες. Αυτή που είναι η πιο εχθρική και απόμακρη, η Ελφριέντε, θα γίνει η καλύτερη φίλη της, στο τέλος. Θα της αποκαλύψει την αλήθεια: αυτό δεν είναι το πραγματικό της όνομα, δεν κατάγεται από αυτό το χωριό, ήταν στο Βερολίνο και είναι Εβραία. Την προστατεύει ο πάστορας που παριστάνει ότι είναι ο θείος της. Η δεύτερη αντίθεση είναι αυτή της αλήθειας και του ψέματος. Αυτή τη βρίσκουμε στην Ελφριέντε και στη Ρόζα που θέλει να πιστεύει ότι είναι πιστή στον άντρα της -ο οποίος αγνοείται- αλλά ερωτεύεται τον ναζί υπολοχαγό που διοικεί αυτή τη μονάδα.
Ο σκηνοθέτης στην αρχή μας περιγράφει τη ζωή αυτών των γυναικών στο λημέρι, όπου είναι το αρχηγείο του Χίτλερ. Μετά μπαίνει μέσα στη ζωή αυτής της γυναίκας βλέποντας καθαρά τις μύχιες πτυχές της, κυρίως αυτή των ερωτικών ορμών της που δεν μπορούν να πνιγούν. Η ερωτική πράξη, η μοιχεία, δεν έχει έντονα, στην ταινία, τον χαρακτήρα του κυνηγημένου τόσο όσο του εργαλείου με το οποίο θα αποκαλύψουμε τον χαρακτήρα του υπολοχαγού, ειδικά όπως έχει διαμορφωθεί από τον πόλεμο. Σε αυτόν συνυπάρχουν η πραότητα και η γλυκύτατη συμπεριφορά με την τραχύτητα και με τον εγωισμό που φτάνει στον ναρκισσισμό.
Οι δοκιμάστριες: Ο ναζισμός
Με πολύ όμορφο τρόπο βλέπουμε την τρίτη αντίθεση, αυτή του ναζιστή και του Γερμανού που είναι εναντίον του χιτλερισμού, οι στρατιώτες και ο υπολοχαγός, από τη μία, και τα πεθερικά της Ρόζας, ο πάστορας, από την άλλη. Η ταινία δεν κάνει το τσουβάλιασμα που θα ήθελε ότι όλοι οι Γερμανοί είναι ναζιστές, απάνθρωποι, αλλά βλέπει την αληθινή ψυχή του γερμανισμού, κάτι που έχει καταγράψει η ιστορία: αρκετοί Γερμανοί είχαν φυλακιστεί στα στρατόπεδα συγκέντρωσης επειδή ήταν εναντίον του ναζισμού ή ήταν ομοφυλόφιλοι. Εξάλλου, να μην ξεχνάμε το κίνημα, υπό την ηγεσία της Ρόζας Λούξεμπουργκ, που είχε ασπαστεί τον κομμουνισμό και πνίγηκε στο αίμα όταν έκανε ένοπλη εξέγερση. Στην παρέα των έξι κοριτσιών μόνο μια είναι περήφανη για τη δουλειά τους επειδή υποστηρίζει ακραιφνώς τον Χίτλερ.
Το στοιχείο του πατέρα είναι έντονο σε όλη την ταινία. Να μην ξεχνάμε ότι η Γερμανία ακολούθησε τη λουθηριανή διδασκαλία του χριστιανισμού, όπου ο πατέρας είναι η ηγετική φιγούρα και παραπέμπει άμεσα στον αρχετυπικό Πατέρα. Ο Καρλ Ντράγιερ το είχε αποτυπώσει έξοχα στις ταινίες του. Κάποια πλάνα αυτής της ταινίας παραπέμπουν στο στιλ του Ντράγιερ, ιδίως όταν κινηματογραφείται ο πεθερός της Ρόζας, ακόμη και αν αυτός δεν είναι ο αυστηρός πατέρας. Μας βάζει υποσυνείδητα στην αρχετυπική περσόνα του Πατέρα που θα τη δούμε στον υπολοχαγό και, ως υπονόηση, στον Χίτλερ. Η Ρόζα έχει χάσει τον πατέρα της που, για αυτήν, ήταν πρότυπο, άρα στον υπολοχαγό έβλεπε αυτό τον πατέρα που νοσταλγούσε και δεν μπορούσε να τον βρει στον πεθερό της.
Οι δοκιμάστριες: Το υστερικό
Θα περίμενε κανείς να είναι η περσόνα του υπολοχαγού ένας πράος και καλός άνθρωπος. Η αφήγηση μας δείχνει έναν άνθρωπο που είναι γεμάτος αντιφάσεις, πλησιάζει στην τρέλα, βλέπει εφιάλτες που έχουν τη ρίζα τους στον πόλεμο όπου γνώρισε την έντονη βία που εξασκούσαν στους Ρώσους. Δεν μπόρεσε να το αντέξει και τον μετέθεσαν στο λημέρι του Χίτλερ. Θα περίμενε κάποιος να είναι στοργικός και να κατανοεί την ψυχή του άλλου. Το αντίθετο, όταν η Ρόζα του λέει ότι θέλει πλέον να έχουν σχέση, τότε βλέπουμε έναν οργισμένο, βίαιο άνθρωπο που απέχει πολύ λίγο από το να την σκοτώσει. Αυτός, όμως, θα τη βοηθήσει να δραπετεύσει και να πάει στο Βερολίνο. Το καλό και το κακό συνυπάρχουν σε αυτό τον άνθρωπο και βλέπουμε την αέναη πάλη τους μέσα στην ψυχή του, ουσιαστικά την ουσία της υστερίας του που λίγο απέχει από την ψύχωση.
Ο σκηνοθέτης δημιουργεί τον ρυθμό που είναι αναγκαίος για να δομηθεί ο κάθε χαρακτήρας. Μετά τον αναπτύσσει βαθμιαία και δείχνει όλες τις πτυχές που είναι απαραίτητες για να έχουμε μια σφαιρική εικόνα για αυτούς του ανθρώπους που υποστήριξαν τον Χίτλερ και που δεν ήταν υποστηριχτές του ναζισμού από τα πρώτα βήματα του ναζιστικού κόμματος, όπως αναλύει ο Βίλχελμ Ράιχ, στο «Η μαζική ψυχολογία του φασισμού». Έχουμε μια πλήρη εικόνα του Γερμανού και μια περιγραφή που συμπληρώνει την άποψη του Νίτσε για τον γερμανισμό. Αποφεύγει την εύκολη παραγωγή του συναισθήματος, δεν θέλει να καταφύγει στο μελό, που θα ήταν μια εύκολη λύση. Οδεύει ανάμεσα στον ρεαλισμό και στην ποίηση, ακροβατεί με απόλυτη επιτυχία ανάμεσα στα δύο είδη.
Οι δοκιμάστριες: Η δόμηση
Το μοντάζ παραθέτει τα αφηγηματικά μέρη και δημιουργεί τον ρυθμό που η ταινία χρειάζεται, άλλοτε γρήγορος και, τις περισσότερες φορές, αργός αλλά δομικός. Τα σκηνικά και τα κοστούμια είναι απόλυτα ρεαλιστικά, δημιουργούν την εικόνα της Γερμανίας της δεκαετίας του 1940. Οι ερμηνείες είναι μετρημένες, φτιάχνουν αυτούς τους χαρακτήρες και τους παραδίδουν στο θεατή που είναι πλέον ελεύθερος να τους συμπληρώσει, σύμφωνα με τις δικές του πεποιθήσεις. Με αυτή την έννοια, η ταινία είναι ένα ανοιχτό έργο (opera aperta) προς κάθε αφηγηματική επεξήγηση, ο θεατής μπορεί να φτιάξει τη δική του εικόνα για τον ναζισμό και τον Χίτλερ, ο οποίος υπονοείται, δεν φαίνεται καθόλου στην ταινία. Με αυτό τον τρόπο η ταινία κερδίζει σε αφηγηματική δύναμη. Δικαίως οι Ιταλοί δημοσιογράφοι της έδωσαν το βραβείο του καλύτερου κάστινγκ σκηνοθέτη.
ΟΙ ΔΟΚΙΜΑΣΤΡΙΕΣ
(THE TASTERS)
Σκηνοθεσία: Silvio Soldini
Σενάριο: Doriana Leondeff, Silvio Soldini, Cristina Comencini, Giulia Calenda, Ilaria Macchia, Lucio Ricca, Rosella Postorino (νουβέλα)
Φωτογραφία: Renato Berta
Μοντάζ: Carlotta Cristiani
Ήχος: Lionel Halflants, Luciano Marzocchella, Antoine Vandendriessche
Σκηνικά: Olivier Bisback
Κοστούμια: Marina Roberti
Οπτικά εφέ: Dario Currò
Παραγωγοί: Lionello Cerri, Stefan Jäger, Cristiana Mainardi, Katrin Renz, Joseph Rouschop
Ηθοποιοί: Elisa Schlott (Ρόζα), Alma Hasun (Ελφριέντ), Max Riemelt (Άλμπερτ, υπολοχαγός), Emma Falck (Λένι), Olga von Luckwald (Χάικε), Boris Aljinovic (σεφ), Esther Gemsch (Χέρτα)
Χώρα παραγωγής: Ιταλία, Βέλγιο, Ελβετία
Έτος παραγωγής: 2025
Γλώσσα: γερμανικά
Είδος: ιστορική τραγωδία
Χρώμα: έγχρωμη
Διάρκεια: 123΄
Εταιρεία διανομής: Rosebud.21
Ημερομηνία εξόδου στις αίθουσες: 12/3/2026
Για περισσότερα στοιχεία για τους συντελεστές και τα τεχνικά μέρη της ταινίας δείτε εδώ.
