THE STREET

Ιαν 25, 2026 Κινηματογράφος 0

ΘΕΩΡΙΑ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ

Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΕ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ

The street: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης

Στο κινηματογράφο ο εξπρεσιονισμός εκφράζεται πρώτα με δύο ταινίες «Das cabinet des dr. Caligari» («Το εργαστήρι του δρ. Καλιγκάρι») (1920), του Robert Wiene, και «Nosferatu, eine Symphonie des Grauens» («Νοσφεράτου, μια συμφωνία τρόμου») (1922), του Friedrich Wilhelm Murnau. Η ταινία του Karl Grune δεν κρατά αποστάσεις από αυτή του Robert Wiene. Το αρχιτεκτονικό περιβάλλον καταπιέζει τον άνθρωπο και φτάνει στο σημείο να τον εκμηδενίζει. Οι χαρακτήρες λειτουργούν έτσι ώστε να φαίνεται η απογοήτευση και η μελαγχολία, ενώ το αίτημα για απόλαυση είναι έκδηλο.

The street: Η απογοήτευση

Η λουθηριανή Γερμανία έχει καλλιεργήσει το κλίμα για την απογοήτευση και την ταπείνωση του ανθρώπου μπροστά στο θείο δράμα και την αναμονή της Δεύτερης Παρουσίας. Επίσης, ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος έχει τελειώσει με την ταπεινωτική ήττα της Γερμανίας. Τέλος το Εθνικοσοσιαλιστικό Γερμανικό Εργατικό Κόμμα (NSDAP) έχει αρχίσει να δρα από το 1920. Οι ανησυχίες των καλλιτεχνών έχουν λάβει υπόψη τους όλα αυτά τα στοιχεία και είναι προφανές ότι απεικονίζουν μια κοινωνία όπου η απελπισία και η απογοήτευση κυριαρχεί.

Η πρώτη εικόνα έχει να κάνει με το χάος στην πόλη και με δύο «φαντάσματα» που παρατηρεί ο άντρας, περιμένοντας η γυναίκα του να ετοιμάσει το μεσημεριανό. Σε αυτό το χάος χάνεται, ενώ η ζωή στην οικογένεια είναι μίζερη και μονότονη. Η απόλαυση απλά δεν υπάρχει, όπως και στην άλλη οικογένεια του παππού και της εγγονής. Το δεύτερο στοιχείο είναι η ταξική διαφορά. Η πρώτη οικογένεια ανήκει στην μικροαστική τάξη, ενώ η δεύτερη στην προλεταριακή.

The street: Η διεκπεραίωση

Η απόλαυση είναι το ζητούμενο της ψυχαναλυτικής θεωρίας, έτσι ώστε ο άνθρωπος να αντιληφθεί πιο ολοκληρωμένα αυτά που γίνονται στην κοινωνία και να δομήσει την δική του πραγματικότητα. Ανάμεσα σε άλλους, για αυτό το θέμα έχει μιλήσει εκτενώς ο Βίλχελμ Ράιχ, στο βιβλίο του «Η μαζική ψυχολογία του φασισμού», αναφέροντας το θέμα της απόλαυσης, διακρίνει τον φόβο των μικροαστών και μεσοαστών να «πέσουν» στην προλεταριακή τάξη. Αυτός ο φόβος οδήγησε τους Γερμανούς στις ψεύτικες ελπίδες του κόμματος του Χίτλερ.

Όλα αυτά τα βλέπουμε και σε αυτή την ταινία. Η πόλη πνίγει τον άνθρωπο. Αυτός κινείται μηχανικά μέσα σε αυτή. Οι συμπεριφορές δείχνουν την διεκπεραίωση της ζωής και όχι το βίωμα που θα οδηγούσε στην απόλαυση. Το αίτημα της χαράς είναι διάχυτο και ο σύζυγος ψάχνει να το βρει στον χώρο της διασκέδασης. Εκεί μπλέκει με μια γυναίκα, η οποία παρουσιάζεται ως τέρας, και με την παρέα της, όπως και με έναν άλλο άντρα. Έρωτας, χαρτοπαιξία, χάνει τα λεφτά του και τα ξανακερδίζει. Μια ερωτική πράξη που δεν ολοκληρώνεται, ο τσακωμός τριών αντρών που καταλήγει στον φόνο του ενός… Από την άλλη μεριά, ο παππούς φροντίζει την εγγονή του. Είναι τυφλός και χρειάζεται την βοήθειά της. Αυτή χάνεται στον κόσμο και είναι ανυπεράσπιστη. Ένας αστυνόμος τη βρίσκει, την οδηγεί στο σπίτι. Η δεύτερη οικογένεια ζει στο οίκημα όπου έγινε ο φόνος. Αυτός που σκότωσε ήταν ο πατέρας του μικρού κοριτσιού.

The street: Η απόλαυση

Σύμφωνα με αυτά βλέπουμε την κοινωνία σε αποσάθρωση. Η απόλαυση αναζητείται στην πορνεία, στα καμπαρέ και στην χαρτοπαιξία. Η οικογένεια που έχει σταθερές δομές συνοχής είναι αυτή του φτωχού τυφλού παππού. Η άλλη είναι έτοιμη να διαλυθεί και η συνοχή επανέρχεται μετά την περιπέτεια του συζύγου που επιστρέφει μετανιωμένος και ταπεινωμένος στη σύζυγό του. Αυτός βρίσκει την γυναίκα του να περιμένει σε στάση που μας θυμίζει το έργο του Μαν Ρέι.

Η μόνη διαφορά αυτής της ταινίας με τις δύο άλλες του γερμανικού εξπρεσιονισμού είναι ότι όλα μπαίνουν, κατά κάποιο τρόπο, στην θέση τους όταν και οι δύο οικογένειες επανέρχονται στην πρότερη καλή και σωστή στάση. Μία θέση που δεν δείχνει, σε όλο το μεγαλείο, το συλλογικό τραύμα και την ανάγκη του ανθρώπου να αναζητήσει την απόλαυση, την πρόταση για μια κοινωνία πιο δίκαιη, ανθρωποκεντρική και βασισμένη στις ανάγκες του ανθρώπου.

THE STREET

(DIE STRABE)

Σκηνοθεσία: Karl Grune

Σενάριο: Karl Grune, Carl Mayer, Julius Urgiss

Φωτογραφία: Karl Hasselmann

Καλλιτεχνική διεύθυνση: Karl Görge, Ludwig Meidner

Ηθοποιοί: Anton Edthofer (Ζουχάλτερ), Aud Egede-Nissen (Ντίρνε), Leonhard Haskel (Πρόβιντζ), Lucie Höflich (δεσποινίς), Eugen Klöpfer (άντρας), Max Schreck (τυφλός)

Χώρα παραγωγής: Γερμανία

Έτος παραγωγής: 1923

Γλώσσα: γερμανικά, βωβή

Χρώμα: ασπρόμαυρη

Είδος: αστυνομική, τραγωδία

Διάρκεια: 74΄

Για περισσότερες πληροφορίες για τους συντελεστές και τα τεχνικά χαρακτηριστικά δείτε έδω.

Διαβάστε τα άρθρα που αφορούν στη θεωρία του κινηματογράφου

Νεορεαλισμός

Ο κινηματογράφος σαν ειδικό εφέ

Το κινηματογραφικό μοντάζ