ΝΤΙΓΚΕΡ

2 Οκτωβρίου, 2026 5 Λεπτά ανάγνωσης

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΩΝ

DIGGER

Ντίγκερ: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης

Table Of Content

DIGGER
Ντίγκερ: Η αφήγηση
Ντίγκερ: Η ματιά
Ντίγκερ: Ο προβληματισμός
Ντίγκερ: τα χαρακτηριστικά
ΝΤΙΓΚΕΡ
(DIGGER)

Ο Ντίγκερ Ρόκγουελ είναι ένας 70χρονος Τεξανός δισεκατομμυριούχος μεγιστάνας του πετρελαίου. Η χυδαιότητα του πλούτου του μπορεί να συγκριθεί μόνο με την αντίστοιχη της ναρκισσιστικής αλαζονείας του. Από τη στιγμή που ξυπνάει στα μεταξωτά σεντόνια της βίλας του, γλιστράει στις καουμπόικες μπότες του και στέκεται μπροστά στον ολόσωμο καθρέφτη της κρεβατοκάμαράς του που πολλαπλασιάζει το είδωλό του στο άπειρο. Ο Ντίγκερ νιώθει και φέρεται ως βασιλιάς του κόσμου – υπεράνω κάθε κώδικα αστικής ευγένειας στους υπαλλήλους του, κάθε θεσμικού περιορισμού στις επιχειρήσεις του, ακόμα και κάθε νόμου της φύσης. Και αυτό το τελευταίο είναι κλειδί: με το ίδιο εμμονικό πείσμα που κρατά την αγαπημένη του Μάγκι, την 30χρονη γάτα του, ζωντανή (παρόλο που έχει μείνει νεκροζώντανο λείψανο, αποσυντίθεται καθημερινά και υποφέρει) έτσι συνεχίζει να αγνοεί επιδεικτικά κάθε προειδοποίηση των συνεργατών του για την ωστική καταστροφική δύναμη της κλιματικής αλλαγής που έχουν προκαλέσει οι γεωτρήσεις του.

Ντίγκερ: Η αφήγηση

Ο Αλεχάντρο Γκονζάλες Ιναρίτου κάνει μια ταινία εντελώς διαφορετική από τις προηγούμενές του. Η αφήγηση μπαίνει μέσα στα διαφορετικά είδη της παράστασης: κινηματογράφος, θέατρο, πραγματική ζωή, συνολικά κινηματογράφος. Καταφέρνει, ωστόσο, να δείξει το παράλογο σε μια υπερπαραγωγή Αγγλίας, Μεξικό και ΗΠΑ. Μεταμορφώνει τον Τομ Κρούζ και τον κάνει στην κυριολεξία αγνώριστο, τον οδηγεί από την παράνοια στη γνώση, στην αντίληψη της πραγματικότητας και τελικά στην κατάσταση που θα δώσει ένα οριστικό τέλος σε αυτή την σχιζοφρενική αλληλουχία καταστάσεων και συμπεριφορών.

Οι Μεξικανοί είναι παραμυθάδες, όπως οι Νοτιοαμερικάνοι, αν και δεν ανήκουν, γεωγραφικά, σε αυτή την περιοχή. Παίζουν με τη ζωή και με τον θάνατο όπως η γάτα με το ποντίκι. Κλείνουν το μάτι περιπαιχτικά σε καταστάσεις που είναι παρανοϊκές, κρύβουν όμως το σπέρμα της πραγματικότητας, αφήνουν τον θεατή να ανακαλύψει ποιο είναι το πραγματικό, ποιο το ονειρικό, ποιο το τραγικό και ποιο το κωμικό. Αυτό κάνει ο Ιναρίτου σε αυτή την ταινία. Μπαινοβγαίνει μέσα από τα διαφορετικά είδη αφήγησης, μέσα από το λογικό και το παράλογο, μέσα από το κωμικό και το τραγικό, για να θέσει, εμμέσως, στον θεατή το ερώτημα: Μπορείς εσύ να φτιάξεις, από αυτά, τη δική σου πραγματικότητα; Να κάνεις, δηλαδή, την δική σου αφηγηματική πρόταση. Αυτό, όμως, είναι η πεμπτουσία του κινηματογράφου.

Ντίγκερ: Η ματιά

Θα πούμε ξανά ότι θεωρητικοί του κινηματογράφου έχουν χαρακτηρίσει αυτή την τέχνη ως και ηδονοβλεπτική. Ο θεατής είναι σα να βλέπει μέσα από μια κλειδαρότρυπα ό,τι γίνεται. Εδώ αυτό συμβαίνει κατά κόρον. Παρακολουθούμε τις πρόβες για ένα θεατρικό έργο που πρόκειται να ανέβει στις ΗΠΑ. Είναι ένα καλτ έργο που ο παραγωγός το είδε σε ένα μικρό θεατράκι στο Λονδίνο. Ήταν θεατρικοί μονόλογοι, αλλά αποφάσισε να το κάνει θεατρική υπερπαραγωγή. Οι πρόβες γίνονται λίγο πριν ανέβει η παράσταση σε ένα βιομηχανικό χώρο, εγκαταλελειμμένο, διαμορφωμένο όμως για τις ανάγκες αυτού του έργου. Παράλληλα υπάρχει και η αφήγηση που μας βάζει μέσα στο πραγματολογικό: η κόρη του ηθοποιού ταξιδεύει με το αεροπλάνο, όμως η πτήση της κινδυνεύει από την καιρική επιδείνωση, η πτήση μάλλον αγνοείται.

Οι σκηνές από τις πρόβες μπερδεύονται με την πρεμιέρα, ουσιαστικά στο τέλος της ταινίας. Όλο αυτό το μπέρδεμα διαρκεί μέχρι το τέλος της ταινίας, προκαλεί τον θεατή να βάλει τα πράγματα στην τάξη που αυτός επιθυμεί. Αυτό όμως που διατρέχει όλο αυτό είναι η θεώρηση της καταστροφής της γης λόγω της κλιματικής αλλαγής. Για αυτό είναι υπαίτιοι οι μεγιστάνες του ιμπεριαλισμού. Είναι μόνο αυτοί ή και όσοι αποφασίζουν να ακολουθούν αυτόν τον τρόπο ζωής που απαιτεί την υπερκατανάλωση ενέργειας; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν είναι εύκολη. Ο θεατής θα πρέπει, σε αυτό το πεδίο, να βάλει και τον εαυτό του. Θα μπει έτσι σε μια λογική που έχει να κάνει με τον τρόπο ζωής του. Θέλει, μπορεί να τον αλλάξει; Και, τελικά, ποιον θα ακολουθήσει; Μπορεί, θέλει να ελέγξει την εξουσία και να αλλάξει την πολιτική;

Ντίγκερ: Ο προβληματισμός

Αυτά τα ερωτήματα αφήνονται να πλανώνται στο αφηγηματικό σύμπαν της ταινίας. Ένας ημίτρελος Πρόεδρος της Δημοκρατίας των ΗΠΑ θα πρέπει να πάρει αποφάσεις. Βλέπει παντού εχθρούς, ειδικά στους Ρώσους και στους Κινέζους. Μια Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, γεμάτη από αγανακτισμένους ηγέτες, κάπου ακούγεται και μια βρισιά στα ελληνικά, θέλει να καρατομήσει τον Ντίγκερ. Όλοι όμως μένουν στήλη άλατος όταν αυτός του θέτει το ερώτημα αν είναι διατεθειμένοι να αλλάξουν τον τρόπο ζωής τους και τη διακυβέρνηση στα κράτη τους. Επανερχόμαστε στο υπαρξιακό θέμα που μεταφέρεται στον θεατή. Ο Πρόεδρος μοιάζει με τον Τραμπ, οι αγανακτισμένοι με όλους τους ηγέτες, λείπουν, καλώς, οι αντιδράσεις των Ρώσων και των Κινέζων. Το θέμα αφήνεται ανοικτό για να πάρουμε θέση.

Η κινηματογραφική αφήγηση δεν έχει αυτό τον ρυθμό που έχουμε συνηθίσει από άλλες ταινίες. Άρα ο θεατής θα πρέπει να κάνει υπομονή. Θα ανταμειφθεί για αυτό. Δεν μπορεί ο σκηνοθέτης να κάνει διαφορετικά. Θα πρέπει να αφηγηθεί με τέτοιο ρυθμό για να γίνει αντιληπτή η αφήγηση που η ταινία θέλει να φτιάξει. Επειδή αυτή είναι αρκετά περίπλοκη είναι δύσκολο να τη δομήσει με μία κάμερα που θα τρέχει με ταχύτητα και δεν θα σταματάει για να αναλύσει κάποιες καταστάσεις. Ο Ιναρίτου σκηνοθετεί με ακρίβεια, φτιάχνει καταστάσεις, δείχνει συμπεριφορές, αφήνει αυτό το κενό που πρέπει, όσο χρειάζεται απροσδιόριστο. Έτσι η ταινία κερδίζει στον εσωτερικό ρυθμό, δηλαδή στον ρυθμό μέσα στο πλάνο, αυτόν που έχει να κάνει με την προσοχή του θεατή. Η ταινία αιχμαλωτίζει το βλέμμα και, μετά, το αφήνει ελεύθερο.

Ντίγκερ: τα χαρακτηριστικά

Οι ηθοποιοί χτίζουν με απόλυτη ακρίβεια τους χαρακτήρες, αλλάζουν τόσο όσο χρειάζεται για να οδηγήσουν τον θεατή σε διαφορετικές πίστες, να τον ξεναγήσουν από το φαντασιακό στο πραγματολογικό και το αντίστροφο. Το σώμα του ηθοποιού είναι αυτό που πιάνει το κείμενο και το αναπτύσσει στην κυβερνοσφαίρα της αφήγησης. Το μοντάζ τους δίνει τον χρόνο που έχουν ανάγκη. Η φωτογραφία φωτίζει όσο πρέπει για να αναδείξει το πραγματολογικό και να αναστήσει σκηνές της πραγματικότητας σε ένα φανταστικό περιβάλλον. Στην ίδια ακριβώς λογική αναπτύσσονται τα κοστούμια και τα σκηνικά, ειδικά ο σκηνικός χώρος είναι πλούσιος και απόλυτα εκφραστικός για να μας βάλει στο πέρασμα φαντασίας και πραγματικότητας, στην αμφιδρομία της.

ΝΤΙΓΚΕΡ

(DIGGER)

Σκηνοθεσία: Alejandro G. Iñárritu

Σενάριο: Sabina Berman, Jez Butterworth, Alexander Dinelaris, Nicolás Giacobone, Alejandro G. Iñárritu

Ηθοποιοί: Tom Cruise (Ντίγκερ Ρόκγουελ), Riz Ahmed (Γκάνες), John Goodman (Πρόεδρος Κόμπσον), Sandra Hüller (Έμμα Ρόκγουελ), Michael Stuhlbarg (Αντιπρόεδρος), Jesse Plemons (Κένι), Robert John Burke (Φιτζέραλντ), Emma D’Arcy (Λίνα)

Φωτογραφία: Emmanuel Lubezki

Μοντάζ: Stephen Mirrione, Conor O’Neill

Μουσική: Cosmo Sheldrake

Ήχος: Sebastian Heyser, Johnnie Burn

Σχεδιασμός ήχου: Randy Torres

Σκηνικά: Anna Pinnock

Κοστούμια: Jacqueline West

Ειδικά εφέ: Jem Lovett, Richard Cheal, Gary Merrington

Οπτικά εφέ: Tim Alexander, Shelley Barker, Arthur Bayard, Ryan B. Clarke, Adam Figielski

Παραγωγοί: Tom Cruise, Alejandro G. Iñárritu, Mary Parent, Michael Sharp, Alia Wilhelm

Χώρα παραγωγής: ΗΠΑ, Μεξικό, Αγγλία

Έτος παραγωγής: 2026