ΤΑΙΝΙΕΣ

M1r. NOBODY AGAINST PUTIN

Κος Κανένας εναντίον Πούτιν: γράφει ο Γιάννης Πετρόπουλος

Το μαχητικό και μαύρου χιούμορ στο ντοκιμαντέρ «Κος Κανένας εναντίον Πούτιν» αναδεικνύει τον παραλογισμό της ρωσικής προπαγανδιστικής μηχανής. Πρόκειται για μια μοναδική ματιά στη ζωή στη Ρωσία υπό τον Πούτιν, όπου μια νέα γενιά προετοιμάζεται για έναν αντιδραστικό μιλιταρισμό.

Κος Κανένας εναντίον Πούτιν: Η πόλη

Κάπου στην αρχή του ντοκιμαντέρ, υπάρχει μια σύντομη συλλογή από αποσπάσματα στο YouTube από Δυτικούς vlogger που επισκέπτονται το Καραμπάς, μια απομακρυσμένη πόλη στα ρωσικά Ουράλια, γνωστή για τη βαριά βιομηχανία χαλκού της. Με μια δόση εντυπωσιοθηρίας, τα βίντεο μιλούν για την «πιο τοξική πόλη στον κόσμο», όπου η δυσοσμία είναι ανυπόφορη και το κύριο τουριστικό αξιοθέατο είναι ένα βουνό που έχει μαυρίσει από την ατμοσφαιρική ρύπανση.

Κι όμως, όπως αφηγείται ο Πάβελ «Πάσα» Ταλάνκιν σε voice-over, η ζωή στο Καραμπάς δεν είναι και τόσο κακή. Ο Πάσα εργάζεται ως εικονολήπτης και συντονιστής εκδηλώσεων στο τοπικό γυμνάσιο. Μιλάει με αγάπη για τη γενέτειρά του, το σχολείο και τους μαθητές του. Παρουσιάζει μια γωνιά του κόσμου πολύ πιο κανονική, ζεστή και δεμένη από ό,τι αφήνουν να εννοηθεί τα vlog «καταστροφολογικού τουρισμού» στο YouTube. Τουλάχιστον, έτσι ήταν πριν από τον πόλεμο.

Κος Κανένας εναντίον Πούτιν: Οι ταινίες

Από την έναρξη της μεγάλης ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, οι ρωσικές ταινίες μυθοπλασίας δεν φτάνουν πλέον στις δυτικές κινηματογραφικές αίθουσες. Αντίθετα, έχουν κυκλοφορήσει ορισμένα εξαιρετικά ντοκιμαντέρ που σκιαγραφούν πώς η χώρα, τις τελευταίες δεκαετίες, παγιδεύτηκε στη μοιραία λαβή του Πούτιν και δημιούργησε τη δική της «γενιά χωρίς μέλλον» (no-future generation). Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το συγκλονιστικό «How to save a dead friend» («Maroesja syrojetsjkovskaja», 2022), σχετικά με την επιδημία ναρκωτικών στη Ρωσία, ή το «Queendom» (Agniia Galdanova, 2023), για μια drag artist που δίνει τη δική της ατρόμητη μάχη ενάντια στον Πούτιν και την πατριαρχία από το ανατολικότερο άκρο της Σιβηρίας.

Η ταινία  «Κος Κανένας εναντίον Πούτιν» δείχνει πώς η ζωή σε μια απομακρυσμένη επαρχιακή πόλη στα Ουράλια ανατρέπεται μετά τις 24 Φεβρουαρίου 2022. Ενώ η ζωή εκεί, μακριά από το Κρεμλίνο, ήταν μέχρι εκείνη τη στιγμή σχετικά ειρηνική, πλέον η πολιτική έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της. «Τους πολέμους δεν τους κερδίζουν οι στρατηγοί, αλλά οι δάσκαλοι», ακούμε τον Πούτιν να λέει.

Κος Κανένας εναντίον Πούτιν: Ο πόλεμος

Ξαφνικά, ο Πάσα βρίσκεται ακριβώς στην πρώτη γραμμή ενός πληροφοριακού πολέμου. Ως τοπικός εικονολήπτης, αναμένεται από αυτόν να βιντεοσκοπεί τα προπαγανδιστικά μηνύματα των δασκάλων και να τα στέλνει στο Υπουργείο Παιδείας για έλεγχο. Όταν ο Πάσα εκφράζει τη δυσαρέσκειά του στο διαδίκτυο, έρχεται σε επαφή με τον Δανό σκηνοθέτη David Borenstein, θέτοντας έτσι τις βάσεις για αυτό το ντοκιμαντέρ.

Μέσα από τα πλάνα του Πάσα, βλέπουμε με απόλυτη σαφήνεια πώς το δηλητήριο της προπαγάνδας εισχωρεί στο σχολικό σύστημα. Ή μάλλον, πώς εισβάλλει ορμητικά. Οι μαθητές πρέπει να αποστηθίζουν πατριωτικά τραγούδια, να γράφουν γράμματα στους στρατιώτες του μετώπου και διδάσκονται ότι οι Ευρωπαίοι υποφέρουν από την πείνα και το κρύο λόγω των κυρώσεων που οι ίδιοι επέβαλαν -οι ανόητοι. Μπροστά στα μάτια μας, βλέπουμε μια γενιά να προετοιμάζεται για έναν αντιδραστικό εθνικισμό και μιλιταρισμό.

Κος Κανένας εναντίον Πούτιν: Το ανατρεπτικό

Η δύναμη του ευρηματικά μονταρισμένου «Κος Κανένας εναντίον Πούτιν» έγκειται στο ότι ο Πάσα παρακολουθεί αυτές τις εξελίξεις με μια δόση χιούμορ και νηφαλιότητας. Όταν βλέπει τους μαθητές να μαθαίνουν να παρελαύνουν στους διαδρόμους του σχολείου, αναρωτιέται έκπληκτος μήπως ο Σέβερους Σνέιπ έγινε ο νέος διευθυντής.

Ορισμένοι δάσκαλοι εκτελούν τις εντολές του Κρεμλίνου με εμφανή απροθυμία. Άλλοι είναι ακράδαντα πεπεισμένοι για τις ανοησίες που κηρύττουν. Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι ο διαγωνισμός για τον «Δάσκαλο της Χρονιάς» (με έπαθλο ένα ολοκαίνουργιο διαμέρισμα) κερδίζεται από έναν καθηγητή ιστορίας, ο οποίος αναφέρει ως πρότυπό του τον Λαυρέντι Μπέρια, τον διαβόητο αρχηγό της μυστικής υπηρεσίας NKVD υπό τον Στάλιν. Ο ίδιος διδάσκει στους μαθητές του ότι ένας πατριώτης αγαπά την πατρίδα του όπως τη μητέρα του, και σε όποιον δεν αρέσει, μπορεί να φύγει.

Κος Κανένας εναντίον Πούτιν: Το παιχνίδι

Για τον Πάσα, η συμπόρευση με το σύστημα αποτελεί πλέον μια άσκηση ισορροπίας. Όταν νιώθει ότι γίνεται υπερβολικά ένα πιόνι στον προπαγανδιστικό αγώνα, ο Πάσα αντιδρά. Για παράδειγμα, κολλώντας «Χ» στα τζάμια των παραθύρων -το σύμβολο στήριξης προς τους Ουκρανούς πρόσφυγες- ή παίζοντας στη διαπασών την ερμηνεία του αμερικανικού εθνικού ύμνου από τη Lady Gaga μέσα από τα μεγάφωνα του σχολείου.

Πρόκειται για γενναίες πράξεις αντίστασης, για τις οποίες θα μπορούσε κανείς να καταλήξει στη φυλακή για χρόνια. Όμως ο αγώνας του Πάσα είναι πιο θεμελιώδης. Οι αξίες που ενσαρκώνει -αυτές του αυτοσαρκασμού, του χιούμορ και της ενσυναίσθησης- είναι οι αξίες για τις οποίες δεν υπάρχει πλέον χώρος στη Ρωσία του Πούτιν. Το τρέχον καθεστώς του Κρεμλίνου δεν ανέχεται τους «γελωτοποιούς».

Κος Κανένας εναντίον Πούτιν: Η φυγή

Όπως βλέπουμε ήδη από την αρχή του ντοκιμαντέρ, και ο Πάσα αναγκάζεται τελικά να εγκαταλείψει τη Ρωσία. Με βαριά καρδιά. Αγαπά τη χώρα του. Αγαπά τις γκρίζες σοβιετικές πολυκατοικίες και τους σκουριασμένους χάλκινους σωλήνες. Αγαπά το τσουχτερό κρύο του χειμώνα και τους καφέ λεκέδες στους τοίχους. Πάνω από όλα όμως, ο Πάσα αγαπά την κοινότητά του και τους μαθητές του. Με αυτόν τον τρόπο, η Ρωσία διώχνει τους πραγματικούς της πατριώτες.

Κος ΚΑΝΕΝΑΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΠΟΥΤΙΝ

(M1r. NOBODY AGAINST PUTIN)

Σκηνοθεσία: David Borenstein, Pavel Talankin

Σενάριο: David Borenstein

Φωτογραφία: Pavel Talankin

Μοντάζ: Rebekka Lønqvist, Nicolaj Monberg

Μουσική: Michal Rataj, Jonas Struck

Ήχος: Peter Schultz, Kevin Bavnhøj

Παραγωγοί: David Borenstein, Petra Dobesová, Alzbeta Karaskova, Radovan Síbrt

Ηθοποιοί: (παίζουν τον εαυτό τους) Pavel Talankin, Vladimir Putin, Galina Aleksandrovna, Pavel Abdulmanov, Nebraska, Yevgenia Vladimirovna, Marina Ovsyannikova, Ivan

Χώρα παραγωγής: Δανία, Αγγλία, Γερμανία, Τσεχία

Έτος παραγωγής: 2025

Είδος: ντοκιμαντέρ

Γλώσσα: ρωσικά

Χρώμα: έγχρωμη

Διάρκεια: 90΄

Εταιρεία διανομής: Filmtrade

Ημερομηνία εξόδου στις αίθουσες: 30/4/2026

Για περισσότερες πληροφορίες για τους συντελεστές και τα τεχνικά χαρακτηριστικά της ταινίας δείτε εδώ.

 

Διαβάστε τη συνέντευξη του σκηνοθέτη

Διαβάστε τα κινηματογραφικά ρεπορτάζ που έχουμε δημοσιεύσει

Omaha

Διεθνές Φεστιβάλ Φιλοσοφικού Κινηματογράφου