ΧΡΗΣΙΜΑ ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΑ
ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΩΝ
PEE CHAI DAI KA
Χρήσιμα φαντάσματα: γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης
Table Of Content
Στη σύγχρονη Ταϊλάνδη αιωρείται σκόνη, κονιορτός από τα γκρεμισμένα σπίτια, μνημεία, τα ξεριζωμένα δέντρα, τις παράνομες απαλλοτριώσεις γης. Όλα για χάρη της «ανάπτυξης». Αυτό γίνεται για να αναρτηθούν εμπορικά κέντρα, διαμερίσματα, resorts -οτιδήποτε θεωρείται κερδοφόρο. Αυτή τη σκόνη εισπνέουν όμως οι κάτοικοι, μολύνουν τα πνευμόνια τους και πεθαίνουν.
Χρήσιμα φαντάσματα: Η υπόθεση
Ο queer πρωταγωνιστής μας -ο ίδιος αυτοαποκαλείται «academic ladyboy»- αγοράζει μία ηλεκτρική σκούπα για να αντιμετωπίσει την σκόνη που εισβάλει στο διαμέρισμά του, όμως τον περιμένει μία έκπληξη: το βράδυ ξυπνά από τον βήχα του φαντάσματος που την έχει στοιχειώσει. Ο σέξι τεχνικός που εμφανίζεται στην πόρτα του το άλλο πρωί για να την επισκευάσει, του αφηγείται μια ιστορία -τον αστικό μύθο του εργάτη στη φάμπρικα της αδίστακτης Σουμάν, ο οποίος πέθανε βήχοντας τη βιομηχανική σκόνη και οργισμένος επέστρεψε να εκδικηθεί την επιχείρηση. Και δεν είναι ο μόνος: όσοι πεθαίνουν από την αδίστακτη επέλαση του νεοκαπιταλισμού, μοιάζει να έρχονται πίσω για να βασανίσουν όσους ευθύνονται για τη διαφθορά.
Διαβάζοντας την υπόθεση μπορούμε να πούμε ότι έχουμε να κάνουμε με μια αφελή και σουρεαλιστική ιστορία. Αν σε αυτά προσθέσουμε ότι η γυναίκα του γιού της Σουμάν, που έχει πεθάνει, επιστρέφει ως φάντασμα, μέσα σε μια σκούπα, με την οποία ερωτοτροπεί ο χήρος σύζυγός της, τότε η υπόθεση φαίνεται γελοία. Και όμως! Αν δώσουμε λίγο χρόνο στην αφήγηση του σκηνοθέτη και συνσεναριογράφου της ταινίας, τότε θα ανακαλύψουμε ότι πίσω από αυτή την επιφανειακή αφήγηση κρύβεται μια πολύ βαθιά φιλοσοφική σκέψη. Αυτή θα την αναπτύξουμε σε αυτό το σημείωμα.
Χρήσιμα φαντάσματα: Οι εμφανίσεις
Τα φαντάσματα που κυκλοφορούν εδώ και εκεί, τρομοκρατούν τους ανθρώπους, εξηγούν τι έχει γίνει και θέλουν να βρουν τον άνθρωπο με τον οποίο είναι ερωτευμένοι, όπως ήταν στη ζωή τους, είναι η πρόφαση για να αναπτυχθεί η φιλοσοφική σκέψη που έχει να κάνει με τη μνήμη. Η σύζυγος θέλει να συνεχίσει να ζει με τον άντρα της με τον οποίο χώρισαν λόγω του θανάτου της. Το σέξι φάντασμα διηγείται στον queer πρωταγωνιστή τι έχει γίνει. Το φάντασμα του νεκρού εργάτη που έρχεται για κλείσει την επιχείρηση που δεν τηρεί τα στάνταρ των περιαυτολογικών δεδομένων. Και ακολουθούν άλλα φαντάσματα που θέλουν να πάρουν εκδίκηση από εγκλήματα που έγιναν πριν 30 ή 40 χρόνια.
Στην ταινία βλέπουμε ότι βρίσκεται ένας τρόπος να ξεφύγουν οι άνθρωποι από τα φαντάσματα που τους βασανίζουν. Αυτός είναι το ηλεκτροσόκ και ο πρώτος που θα το υποστεί είναι ο γιος της Σουμάν. Το φάντασμα της γυναίκας του αρχίζει να απομακρύνεται. Πιο μπροστά επιστρατεύεται ένας βουδιστής μοναχός που μας εξηγεί ότι ένα φάντασμα έρχεται είτε επειδή ο ζων άνθρωπος τον καλεί με τη μνήμη του είτε γιατί έχει κάτι να μας πει. Η πρώτη περίπτωση έχει να κάνει με την πεθαμένη γυναίκα του γιού της Σουμάν και χαρακτηρίζεται ως καλό φάντασμα.
Χρήσιμα φαντάσματα: Οι αντιθέσεις
Έχουμε λοιπόν μία αντίθεση: το καλό και το κακό φάντασμα. Αυτό το διαχωρισμό κάνει ο υπουργός της κυβέρνησης και χρησιμοποιεί το καλό φάντασμα για να διώξει τα κακά, βασανίζοντας, βέβαια, τον άνθρωπο που ζει. Το κίνητρο είναι να γονιμοποιηθούν τα κατεψυγμένα ωάρια της γυναίκας που έχει πεθάνει για να αποκτήσει ένα γιο το παιδί της Σουμάν, όπως θέλει το φάντασμα της γυναίκας του. Όμως, αυτό το φάντασμα παρουσιάστηκε ως πολύ φιλικό και, στην πορεία, όταν συμβιβάστηκε με τον υπουργό, κατέληξε να έχει πουλήσει όποια έννοια της ηθικής, σε σημείο που ο άντρας της να μη την αναγνωρίζει πλέον. Τελικά φτάνει στο σημείο να καταδώσει τον άντρα της ότι διαβάζει για όσα έχουν γίνει, για να μη χαθεί η μνήμη.
Το ίδιο αίτημα υπάρχει στον λόγο του queer πρωταγωνιστή. Τα φαντάσματα είναι πολλά. Τα εγκλήματα δεν είναι μόνο αυτά που έχουν πληγεί από τις απατεωνιές των σημερινών κυβερνήσεων, υπάρχουν και οι νεκροί που ήταν θύματα σφαγών πριν 30 ή 40 χρόνια. Έχουμε το παρελθόν και το παρόν που θέλει η παρούσα κυβέρνηση να ξεχαστεί. Υπάρχουν και αυτοί που δεν θέλουν η μνήμη να πεθάνει, αντίθετα πιστεύουν ότι θα πρέπει να αποδοθεί κάποια στιγμή δικαιοσύνη. Αυτά συμβαίνουν μόνο στην Ταϊλάνδη; Όχι φυσικά!
Χρήσιμα φαντάσματα: Ο ενοχλήσεις
Σε όλες τις χώρες υπάρχουν αφηγήσεις που ενοχλούν τους κυβερνώντες. Ιστορίες ενοχλούν την αφήγηση των κυβερνώντων. Ας πάρουμε για παράδειγμα την απαγόρευση της πρόσβασης των αρχείων του Υπουργείου Εσωτερικών που αφορούν στα αρχεία της κατοχής και του εμφυλίου πολέμου. Οι περιπτώσεις είναι πολλές. Ο αναγνώστης ξέρει κάποιες, άλλες μπορεί να μάθει με μια απλή και πρόχειρη έρευνα στο διαδίκτυο. Ο σκηνοθέτης στο τέλος βάζει την εκδίκηση. Ο υπουργός και η γυναίκα του θα είναι τα θύματα της εκδίκησης των φαντασμάτων. Ο τρόπος είναι ακραίος; Όχι εντελώς, νομίζω. Μας δίνει όμως ένα παράδειγμα απόδοσης του δικαίου που πρέπει κάποια στιγμή να γίνει.
Η μνήμη, λοιπόν, δεν πρέπει να πεθάνει, λέει ο σκηνοθέτης. Η ταινία ξεκινά με ένα ευφάνταστο και σουρεαλιστικό τρόπο, αλλά καταλήγει σε μια αφήγηση άκρως ρεαλιστική που βάζει αυτό το ερώτημα: η μνήμη πρέπει να πεθάνει; Το «Όχι», του σκηνοθέτη, έχει πολύ μεγάλο βάθος στη φιλοσοφική του αναζήτηση. Αφήνει τον θεατή να το κάνει.
Χρήσιμα φαντάσματα: Η ολοκλήρωση
Η σκηνοθεσία είναι εξαιρετική στο να αποδίδει το πραγματολογικό και το φαντασιακό, όπως και τη συνύπαρξή τους. Οι ηθοποιοί παίζουν πολύ καλά, με απόλυτο ρεαλισμό, για να δημιουργήσουν την επίφαση του ρεαλισμού, και άκρως θεατρικά, για να δώσουν την εικόνα της άρνησης και της καταστολής. Η φωτογραφία είναι πολύ καλή στο να δείχνει το ρεαλιστικό και το φαντασιακό, τόσο χώρια όσο και στη συνύπαρξή τους, αλλάζοντας τα χρώματα για να δημιουργήσουν είτε μια ρετρό εικόνα είτε το πέρασμα από το παρόν στο παρελθόν. Τα σκηνικά μας βάζουν στη σημερινή εποχή και μας ταξιδεύουν στο παρελθόν, μπερδεύοντας το παρόν και το παρελθόν. Φεύγοντας έχεις μια γεύση πικρή που σε αναγκάζει να σκεφτείς τι έχει γίνει και τι πρέπει να κάνουμε.
ΧΡΗΣΙΜΑ ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΑ
(PEE CHAI DAI KA)
Σκηνοθεσία: Ratchapoom Boonbunchachoke
Σενάριο: Ratchapoom Boonbunchachoke, Geoffroy Grison (σύμβουλος)
Φωτογραφία: Pasit Tandaechanurat
Μοντάζ: Chonlasit Upanigkit
Μουσική: Chaibovon Seelukwa
Ήχος: Wong Hui Grace, Amelia Sai, Ting Li Lim
Καλλιτεχνική διεύθυνση: Thanissorn Taopayung
Κοστούμια: Chatree Tengha, Phim Umari
Παραγωγοί: Cattleya Paosrijeroen, Soros Sukhum, Karim Aitouna, Zorana Musikic, May Odeh, Cod Satrusayang, Tan Si En
Ηθοποιοί: Davika Hoorne (Νατ), Wisarut Himmarat (Μάρτς), Apasiri Nitibhon (Σουμάν), Wanlop Rungkumjad (Κρονγκ), Wisarut Homhuan (Academic Ladyboy), Gandhi Wasuvitchayagit (Δρ. Πολ), Ornanong Thaisriwong (γυναίκα Δρ. Πολ), Kritpahat Srimangkornkaew (Νταν)
Χώρα παραγωγής: Ταϊλάνδη, Γαλλία, Σιγκαπούρη, Γερμανία
Έτος παραγωγής: 2025
Είδος: μαύρη κωμωδία, θρίλερ, πολιτική, σουρεαλιστική
Γλώσσα: ταϊλανδικά, αγγλικά, λάο, τέοτσιου
Χρώμα: χρώμα
Διάρκεια: 130΄
Εταιρεία διανομής: Neo Films
Ημερομηνία εξόδου στις αίθουσες: 16/4/2026
Για περισσότερες πληροφορίες για τους συντελεστές και τα τεχνικά χαρακτηριστικά της ταινίας δείτε εδώ.
